Met een bos plastic tulpen

De eerste echte dichtbundel van Charlotte Mutsaers

Bijna dertig jaar geleden publiceerde Charlotte Mutsaers een bundel emblemata: ietwat baldadige rijmpjes met tekeningen en een serieuze ondertoon: "Een ooievaar die trekzak speelt/ heeft maling aan de kinderteelt". Veel poëzie verscheen er sindsdien niet van haar. Wel romans, beeldboeken, verhalen en essays: een rijk oeuvre waar in 2010 de kroon van de P.C. Hooftprijs op werd gezet. In haar essays, waarin associaties, citaten en plaatjes als een ketting aaneen worden geregen, neemt Mutsaers het steevast op voor de dieren, en voor eigenzinnige kunstenaars als de Vlaming James Ensor, die 'veel te wilde bloemen op zijn dameshoed droeg om ooit aansluiting te kunnen krijgen bij de Nederlandse sober- en rechtlijnigheid'.

In 'Dooier op drift', Mutsaers' eerste niet-bibliofiele bundel, komt Ensor opnieuw voorbij: zijn graf wordt bezocht:

't Is jaren en jaren geleden dat

in een koninkrijk gelegen aan zee

ik een sluimerend kerkhof betrad

met een bos plastic tulpen mee

en die bloemen waren bestemd

voor de schilderbaron daar aan zee

De titel van het gedicht, 'Alles van plastic is weerbaar', speelt natuurlijk met de woorden van Lucebert, maar de regels klinken wat onhandig door het geforceerde rijm en de stoplap-woordjes die het ritme kloppend moeten houden. Al is dat waarschijnlijk opzet.

De rest van 'Dooier op drift', met twee variaties op het titelgedicht, is een wonderlijk amalgaan van teksten: springerige liedjes, gruwelijke kinderherinneringen, surreële teksten, een gedicht waarin de letters van de regel 'Kein peur mon trésor' steeds verhusseld worden. Net als haar andere werk zitten ook deze gedichten vol grillige associaties, tegendraadse wendingen, beeldende woorden en citaten uit van alles en nog wat. Vertrouwde lievelingen komen voorbij - de Rus, Kafka - zoals Mutsaers ook weer voor de dieren op de bres springt:

Het kuiken komt uit

ze brengen het groot

en dan komen ze af

met de bijl

Poëzie wil het niet echt worden in 'Dooier op drift'. Mutsaers gedichten zijn een soort gelegenheidsgedichten bij het 'lieve lieve leuke leuke/ intens vileine leven'. Maar lang niet alle gedichten ontstijgen hun gelegenheid. Anders dan in haar overige werk zit in de plooien van deze teksten vrijwel niets dat nog eens tot lezen nodigt.

Om terug te keren bij de Vlaamse schilder, het schijnt dat James Ensor ook schitterend kon schrijven, Mutsaers schreef erover in een vurig essay: "Als iemand (...) al zijn literaire energie aan gelegenheidsstukken spendeert, dan lijkt me daar maar één plausibele verklaring voor: de gelegenheden gingen hem meer ter harte dan wat ook."

Charlotte Mutsaers: Dooier op drift. Bezige Bij, Amsterdam; 78 blz. € 17,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden