Met drank achter het stuur: alcoholslot is straf genoeg

Hoge Raad verwerpt gang naar de rechter, maar 'dubbel veroordeelden' krijgen boete niet terugbetaald

Automobilisten die met te veel alcohol achter hun stuur kruipen, kunnen niet meer 'dubbel' worden bestraft. Wie een alcoholslotprogramma (ASP) krijgt opgelegd, mag niet strafrechtelijk worden vervolgd, vindt de Hoge Raad.

Wie precies hebben met het ASP te maken?

Dat zijn automobilisten bij wie een alcoholpromillage tussen 1,3 en 1,8 is gemeten. Voor beginnende bestuurders ligt dit promillage tussen 1,0 en 1,8. Het ASP is primair bedoeld om het aantal verkeersdoden jaarlijks met minimaal vijf of zes te verminderen. Vanaf de invoering in december 2011 tot 23 januari dit jaar kregen 11.842 bestuurders zo'n programma opgelegd. Op deze laatste peildatum van het CBR reden 5.259 bestuurders met een alcoholslot. Hun rijbewijs is ingenomen en in plaats hiervan hebben zij in de twee jaar dat het APS minimaal duurt een exemplaar met code 103. Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen legt het programma op. Het is een bestuursrechtelijke maatregel, in opdracht van het ministerie van infrastructuur en milieu. Een automobilist kan het ASP weigeren. In dat geval echter is het rijbewijs vijf jaar ongeldig.

Hoe zwaar weegt de strafrechtelijke kant voor overtreders tot dusver?

De bestuurder is aan het ASP tussen de 4000 en 5000 euro kwijt. Alleen al het aanbrengen van een startonderbreker kost tegen de 3000 euro. De startonderbreker noodzaakt de bestuurder eerst een blaastest te doen alvorens hij zijn auto kan starten. Los hiervan staat het strafrecht: de officier van justitie die vindt dat de overtreder de rechter moet uitleggen waarom hij in kennelijke staat achter het stuur is gekropen. De sancties die hierop staan, zijn niet mals. Boetes rond 1000 euro en onvoorwaardelijke rijontzegging zijn geen uitzondering. Dit alles boven op de bestuursrechtelijke ASP-maatregel.

Is de uitspraak van de Hoge Raad dat alleen het alcoholslot volstaat verrassend?

Rechters stelden al eerder dat het tweesporenbeleid van de overheid aan overtreders niet is uit te leggen. Eerst het ASP, gevolgd door een strafrechtelijke sanctie voor dezelfde overtreding, zou volgens rechters botsen met het 'ne bis in idem'-beginsel. Dat houdt in dat een verdachte niet twee keer voor hetzelfde feit kan worden veroordeeld. Ook stoorde het rechters dat bij het opleggen van het ASP de persoonlijke omstandigheden van de overtreder niet meewegen. Hierdoor zouden mensen makkelijk schulden kunnen opbouwen, zeker als de rechter hen nog een hoge boete oplegt. Vorig najaar oordeelde het gerechtshof Den Haag dat een automobilist niet voor de rechter hoefde te verschijnen als het CBR hem al het APS had opgelegd. Het Openbaar Ministerie ging hiertegen in beroep, maar weet zich nu door de hoogste rechter teruggefloten.

Is met dit oordeel de kous nu af?

Automobilisten die de afgelopen jaren 'dubbel' zijn gestraft kunnen geen herziening van hun veroordeling aanvragen. Maar vandaag krijgt de kwestie een vervolg als de Raad van State inhoudelijk uitspraak doet over het ASP. Het gaat er dan om of de regels van het CBR niet te eenzijdig, te star zijn ten aanzien van de overtreder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden