Column

Met Dolmatovs rechten zat het wel snor, dit is immers Nederland

Demonstranten tegen de Russische antihomowet in Amsterdam tijdens het bezoek van de Russische president Poetin aan Nederland. Beeld anp
Demonstranten tegen de Russische antihomowet in Amsterdam tijdens het bezoek van de Russische president Poetin aan Nederland.Beeld anp

Een bericht op de persbureaus de afgelopen dagen: China maakt zich ernstige zorgen over de mensenrechten in de Verenigde Staten. Aan het afluisteren en onderscheppen van elektronische informatie worden in de VS tegenwoordig dermate weinig restricties opgelegd, dat de Chinezen grote bedenkingen hebben bij de privacy.

Lex Oomkes

De Russische president Poetin heeft dezelfde zorgen over Nederland. Weliswaar voelde een landgenoot van Poetin zich dermate bedreigd in zijn land, dat hij zich gedwongen voelde naar Nederland te vluchten, maar daar voelde hij zich vervolgens zo onder druk gezet dat zelfmoord de enige uitweg leek.

Westerse democratieën reageren meestal lacherig op kritiek op de naleving van mensenrechten vanuit landen die het met die rechten evident minder nauw nemen. Hoe durven ze ons de maat te nemen? Toch is Poetin niet de enige met de vraag of mensenrechten nog wel een rol spelen bij het terugkeerbeleid van uitgeprocedeerde asielzoekers.

Aanwijzingen
Er zijn de afgelopen paar jaar nogal wat tekenen dat de rechten van deze mensen nu niet bepaald altijd en overal het uitgangspunt zijn in de wijze waarop instanties hen behandelen.

Steeds opnieuw komen er sterke aanwijzingen naar voren dat de regels de regels zijn en dat de praktijk iets heel anders is. In detentie genomen uitgeprocedeerde asielzoekers kregen in hun gevangenis een slechtere behandeling dan strafrechtelijk veroordeelden, stelde de Nationale Ombudsman al eens.

In het debat over de zelfgekozen dood van Aleksandr Dolmatov wuifde staatssecretaris Fred Teeven dergelijke kritiek luchthartig weg. "De ombudsman beschrijft een ideale werkelijkheid. Ik heb te maken met zaken als budgetten", aldus de in het debat wankelende staatssecretaris.

Een groot deel van de Kamer, inclusief coalitiepartij PvdA, betrok tijdens dit debat de stelling dat tussen regelgeving en vreemdelingenpraktijk een groot gat zit. Het vreemdelingen-vijandige maatschappelijk klimaat zorgt in de uitvoering voor meer strengheid en wantrouwen jegens de asielzoeker dan de regels voorschrijven.

Onderzoek
Het zou (voor de uitvoeringspraktijk) niet mogen uitmaken of Cohen, Verdonk of Wilders aan de macht is, stelde een IND-medewerker onlangs in deze krant. Daarmee suggererend dat dat nu juist wel het geval is.

Volgens Teeven is dit verband er echter niet. Tegelijkertijd, om zijn leven als staatssecretaris te verlengen, zegde hij wel een onderzoek toe naar de 'cultuur in de uitvoeringspraktijk'. Hoe het één met het ander te rijmen is, bleef onduidelijk.

De PvdA liet het er ook bij zitten, het onderzoek komt er en daar was het kennelijk om te doen. Tegelijk geeft dezelfde partij Teeven in deze kabinetsperiode een nieuw instrument in handen door mee te werken aan het strafbaar stellen van illegaal verblijf in Nederland. Eerst word je vastgezet om uitzetting te vergemakkelijken, vervolgens word je op straat gezet omdat uitzetten niet lukt, en daarna kun je dan wegens illegaal verblijf weer worden vastgezet.

Tenminste, als de PvdA zich aan deze afspraak uit het regeerakkoord houdt en de groeiende weerstand in de partij zich niet komende zaterdag tegen partijvoorzitter Hans Spekman en politiek leider Diederik Samsom keert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden