Met die aandelen in Air France-KLM kan Nederland eigenlijk weinig

Minister Wopke Hoekstra van Financien staat de pers te woord op het ministerie van Financien. De Nederlandse Staat heeft een belang genomen in de holding Air France-KLM. Beeld ANP

Wat koopt de Nederlandse staat eigenlijk met 14 procent van de aandelen Air ­France-­KLM? Aan directe invloed vrij weinig, zegt Jasper Jansen, analist van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB). 

De reden ligt voor de hand: minister Hoekstra van financiën beschikt slechts over een minderheid van de aandelen. “Je kan in de aandeelhoudersvergadering nooit belangrijke strategische beslissingen tegenhouden of doordrukken”, zegt Jansen.

Op gelijke voet met de Fransen staan ‘we’ met het nieuw aangekochte aandelenpakket ook niet. Nederland begon met 12,7 procent aandelen van Air France-KLM, inmiddels is dat percentage gegroeid naar 14 procent. Maar dan nog is het Nederlandse aandelenpakket minder waard dan de Franse 14 procent. Een paar jaar geleden besloot de luchtvaartmaatschappij namelijk dat het stemrecht van aandeelhouders na twee jaar dubbel gaat tellen. De Franse overheid vergrootte destijds zijn belang in Air France-KLM om die regel erdoor te krijgen. Het gevolg: Nederland moet twee jaar geduld hebben tot de stem net zo zwaar telt als de Franse. Een kleine troost: ondanks hun zwaardere stem hebben ook de Fransen geen meerderheid binnen Air France-KLM.

Samen hebben Nederland en Frankrijk dus minder dan 30 procent van de aandelen. De overige dik 70 procent is in handen van andere luchtvaartmaatschappijen, beleggers en het personeel. Al die groepen hebben een ander belang. “De bestuurbaarheid van Air France-KLM wordt er niet beter op”, merkt Jansen op.

Een beetje grip

Toch heeft Frankrijk wel enige grip op de Frans-Nederlandse vliegmaatschappij. Niet per se als aandeelhouder, maar via de raad van commissarissen (RvC). De Franse staat wijst momenteel drie van de negentien bestuurders direct aan, Nederland slechts één. In totaal zijn elf van de commissarissen Frans, vijf zijn afkomstig uit Nederland. De RvC heeft een belangrijke rol. Het was die groep bestuurders die Pieter Elbers vorige week een langer verblijf als KLM-topman gunde. “Een grotere invloed in die raad moet logisch gezien het doel zijn van de Nederlandse aankoop”, zegt Jansen. “Ik mag hopen dat we geen 700 miljoen euro hebben betaald voor stemrecht in de aandeelhoudersvergadering alleen”, zegt luchtvaartanalist Hans Heerkens van de Universiteit Twente. Maar eisen is iets anders dan krijgen, geeft hij toe. “De vraag is: wie geeft zijn plek in de top op?”

Het is de vraag of een extra Nederlandse bestuurder Air France-KLM zal behoeden voor een koers ten koste van Nederland. Volgens Heerkens is de Franse macht binnen de luchtvaartmaatschappij niet in de eerste plaats gestoeld op aandelen of bezette bestuurdersstoelen, maar op iets veel simpelers. “Air France is gevestigd in Frankrijk. De Franse overheid speelt een rol als er problemen zijn met het personeel, als er stakingen zijn.”

Ook VEB-analist Jansen ziet dat Air France-KLM linksom of rechtsom onder invloed staat van de Franse staat. “Om het bedrijf gezond te houden moeten in Frankrijk maatregelen genomen worden die pijn doen. Daar worstelt het bedrijf al tien jaar mee. Dat de Fransen grootaandeelhouder zijn helpt dan niet”, zegt Jansen.

Maar kocht Hoekstra de aandelen niet precies om binnen de luchtvaartmaatschappij tegenwicht te bieden aan dat al te Franse belang? Jansen: “Dat lijkt me precies de reden dat nu ingegrepen is. Alleen: als je echt iets te zeggen wilt hebben, zou je veel meer moeten hebben dan een belang van 14 procent.”

Lees ook:

Waarom de staat stiekem een flink aandeel in Air France-KLM kocht

Het kabinet had onvoldoende vertrouwen dat Nederlandse belangen binnen de combinatie overeind blijven.

Commentaar: Laat KLM zijn gang maar gaan

Als KLM in het nieuws komt, is het al snel een nationale zaak. Zo ook de afgelopen weken, toen KLM-personeel actievoerde bij het hoofdkantoor in Amstelveen en handtekeningen inzamelde om de topman te steunen.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden