Formatie

Met deze zeven thema's moeten Rutte en Kaag van Hamer aan de slag

Informateur Mariette Hamer tijdens de persconferentie na het aanbieden van het eindverslag aan Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp. Het werk duurde een paar weken langer dan gepland, omdat de informatie zeer moeizaam verliep.  Beeld ANP
Informateur Mariette Hamer tijdens de persconferentie na het aanbieden van het eindverslag aan Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp. Het werk duurde een paar weken langer dan gepland, omdat de informatie zeer moeizaam verliep.Beeld ANP

Het wordt zeker geen kort regeerakkoord, zoals Tjeenk Willink adviseerde, als de grote onderwerpen die informateur Mariëtte Hamer beschrijft erin moeten komen.

Hamer heeft maar liefst zeven hoofdthema’s benoemd, waarmee VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag de komende weken een eerste schets van een regeerakkoord zouden kunnen maken. Haar voorganger, Tjeenk Willink bepleitte eerder juist een kort akkoord.

Hamer heeft wel drie grote ambities uit de gesprekken met fractievoorzitters gehaald om Nederland sterker voor toekomstige generaties te maken.

Breed gedragen is de politieke wens om de tweedeling in Nederland te stoppen. ‘Prioriteit’ moet krijgen dat iedereen gelijke kansen krijgt en in de samenleving mee kan doen. In een nieuw regeerakkoord zouden hiervoor afspraken over voorschoolse educatie, terugdringing van flexwerk, verbetering integratie, aanpak van armoede en de hervorming of afschaffing van het toeslagenstelsel moeten staan.

Duurzaam

Het tweede thema gaat over een duurzaam en economisch sterk Nederland. Beide is volgens partijen mogelijk, zolang maar innovatie wordt gestimuleerd die specifiek is gericht op duurzaamheid. Het gaat dan om klimaatafspraken, terugdringing van de stikstofuitstoot en het ontwikkelen van een circulaire economie. In een nieuw regeerakkoord van Rutte-4 zou voor het eerst sinds de jaren zeventig, ook iets moeten staan over duurzaam industriebeleid. Want een staalbedrijf als Tata Steel kan best versneld CO2-neutraal worden, mits de overheid financieel bijspringt. Nederland heeft de financiële ruimte om dit te doen, met de miljarden uit het Groeifonds en het Europese herstelfonds dat nog niet eens is aangesproken.

Digitalisering

Als derde ambitie willen partijen Nederland verder digitaliseren en innoveren. Voorwaarde hiervoor is dat mensen digivaardig zijn, zodat nieuwe bedrijvigheid kan ontstaan en de groeiende werkgelegenheid in de techsector niet verloren gaat. Ook de digitale veiligheid moet worden verbeterd en Europa moet strategisch onafhankelijker worden van de techreuzen.

De vier andere hoofdthema’s voor een regeerakkoord gaan over de meer klassieke thema’s als gezondheid, infrastructuur en wonen, veiligheid en internationale politiek.

Over gezondheid schrijft Hamer dat partijen het ‘cruciaal’ vinden dat er voldoende gekwalificeerd personeel is. Ook speelt gezondheid ‘een rol’ van wieg tot graf. Dat betekent dat ook gesproken gaat worden over medisch-ethische onderwerpen, waarover D66 en ChristenUnie het principieel oneens zijn. Hamer: “Op verschillende momenten kunnen hier medisch-ethische vraagstukken naar voren komen, van het ongeboren kind tot mensen die actief hun leven willen beëindigen”.

In het akkoord zullen zeker knopen worden doorgehakt over de benodigde infrastructuur. Volgens Hamer gaat het niet alleen over bouwen van betaalbare huizen, of de leefbaarheid in steden en dorpen. Afspraken zijn ook nodig over uitbreiding van het openbaar vervoer en het wegennet, én zelfs de groei van de luchtvaart, schrijft de informateur.

Achterstallig onderhoud

Aangezien de formatieperiode nog even duurt, is het volgens de informateur noodzakelijk dat er in de begroting voor 2022 al maatregelen komen die niet kunnen wachten tot een nieuwe regering. Hierover zouden partijen samen met de Tweede Kamer afspraken kunnen maken.

Zij doelt op extra steun aan jongeren of ouderen die extra onder de coronacrisis hebben geleden. Of over een zorgvuldige afbouw van het generieke steunpakket en nieuwe steun voor kansrijke bedrijven. Hamer schrijft dat gedacht wordt aan een moreel appèl aan bedrijven om onnodig ontvangen steun terug te storten.

Urgente uitdagingen

Naast alle noodzakelijke maatregelen zijn er volgens Hamer uitdagingen die zo urgent zijn, dat ze ook niet kunnen wachten op een nog maandenlang voortslepende formatie. Daarom zou een demissionair kabinet hierover ook met de Tweede Kamer al afspraken moeten maken. Het gaat dan over grote onderwerpen als de stikstofcrisis, de klimaatwet, de kinderopvangtoeslag, de woningbouw, de onevenwichtige arbeidsmarkt en maatregelen om eventuele nieuwe pandemieën beter het hoofd te bieden.

Deze thema's zijn zo groot dat het demissionaire kabinet in de praktijk als een gewoon kabinet aan de slag zal gaan. De Tweede Kamer zal zich over dit voorstel deze week tijdens het debat moeten uitspreken.

Lees ook:

Hamer zet VVD-leider Rutte aan het werk

Half augustus kunnen dan de echte onderhandelingen beginnen, met partijen die aan willen schuiven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden