Met deze vier vragen bepaalt de Isis-strijder of hij je moet doden

Sjiieten die zich vrijwillig hebben gemeld om aan de zijde van de regering te strijden, eerder deze week in Najaf. Beeld afp
Sjiieten die zich vrijwillig hebben gemeld om aan de zijde van de regering te strijden, eerder deze week in Najaf.Beeld afp

Ze lijken sterk op elkaar. Toch is de spanning tussen soennieten en sjiieten in Irak zo hoog opgelopen dat ze elkaar naar het leven staan. Hoe komt een soennitische Isis-strijder erachter welke vreemdelingen tot zijn eigen religieuze kamp behoren?

Met andere woorden: hoe weet hij of iemand die hij tijdens zijn krijgstocht tegenkomt een sjiiet is? Sjiieten belijden dezelfde God, beschouwen Mohammed ook als profeet en gaan net als soennieten op bedevaart naar Mekka.

In conflicten als deze ligt de nadruk uiteraard op verschillen. Sjiieten beschouwen Mohammeds neef Ali en andere familieleden als de enige ware opvolgers van de profeet, soennieten menen dat die eer toekwam aan Mohammeds trouwste volgelingen. Sjiieten stellen hun imams in bijzonder hoog aanzien, soennieten leggen de nadruk op de profeet en de islamitische geloofsbelijdenis: die zouden de ware kern van het geloof vormen.

Niet dat die religieuze verschillen en overeenkomsten er nu in Irak echt toe doen. Isis wil naar eigen zeggen vooral een einde maken aan de sjiitische heerschappij van president Al-Maliki. Zijn discriminatie jegens soennieten vraagt om vergelding, en het vestigen van een soennitisch kalifaat is volgens Isis-militanten de enige juiste manier.

De kern van hun tactiek is vrij eenvoudig: iedere sjiiet moet zich stilhouden, achter de tralies verdwijnen of dood. Wie in Irak Isis-strijders tegenkomt, mag volgens The New York Times onderstaande vragen verwachten. De krant baseert zich op gesprekken met personen die een ontmoeting met de strijders overleefden.

Hoe heet je?
Het antwoord op deze vraag geeft geen zekerheid, maar helpt strijders wel een eind op weg. Veel sjiieten zijn vernoemd naar de mannen die volgens sjiieten de profeet opvolgden. Heet de vreemdeling Ali, Hoessein, Hassan of Abbas? Dan heeft hij de schijn tegen. Nadeel van deze vraag: er zijn ook soennieten die zo heten.

Waar woon je?
Iedere Iraakse stad en provincie kent sjia-enclaves. Een adres in een sjiitische wijk zegt veel - maar niet alles - over iemands religieuze achtergrond. Mede vanwege de generatieslange gemengde huwelijken is het lastig om iemand op uiterlijk te onderscheiden.

Hoe bid je?
Het sjiitisch gebed is net even anders dan het soennitische. Soenni's leggen tijdens het bidden hun gevouwen handen of hun gekruiste armen op hun buik. Sjiieten laten hun armen hangen, met hun palmen op de dijen.

Een ontluisterend filmpje dat waarschijnlijk vorig jaar is opgenomen in de provincie Anbar bewijst dat dit soort vragen daadwerkelijk wordt gesteld, schrijft de Times. 'Isis-strijders dwingen in de woestijn drie vrachtwagenchauffeurs om te stoppen. Allen krijgen ze de vraag of ze soennitisch of sjiitisch zijn. Daarna worden de vragen moeilijker. Ze moeten vertellen hoe ze bij ieder gebed - 's ochtends, 's middags en 's avonds - bidden. Als ze vervolgens niet het gewenste antwoord geven, worden ze alledrie neergeschoten.'

Wat voor muziek luister je?
Net als rooms-katholieken en protestanten hebben de twee grote islamitische stromingen hun eigen muzikale tradities. Muziek uit een autoradio kan iemand verraden, net als de ringtone op hun telefoon.

Zo lang de radio uit staat en de telefoon niet rinkelt, kan iemand natuurlijk gewoon liegen over zijn achtergronden. Waarom doen sommigen dat niet? De werkwijze van Isis is in Irak genoegzaam bekend. 'Sommigen weigeren principieel en velen liegen', schrijft de Times. 'Maar in heel gespannen, gevaarlijke situaties maak je snel een foutje. En soms val je door de mand door een antwoord van iemand anders.'

Een Isis-strijder in Mosoel. Beeld reuters
Een Isis-strijder in Mosoel.Beeld reuters
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden