Met deze senatoren gaat Mark Rutte straks vaak koffiedrinken

Mei Li Vos. Beeld ANP

Dit zijn de senatoren met wie premier Mark Rutte straks waarschijnlijk de meeste kopjes koffie zal drinken. Zij kunnen de coalitie aan een meerderheid helpen in de Eerste Kamer op bepaalde onderwerpen, of ze zullen het felst oppositie voeren.

De coalitie heeft in de verkiezingen van maandag  32 van de 75 zetels verworven in de Eerste Kamer. Niet genoeg voor een meerderheid van 38 zetels. Samenwerking met PVV en SP ligt niet voor de hand. Ook de Partij voor de Dieren is niet geneigd tot steun. Met wie valt er wel te praten?

Mei Li Vos – Partij van de Arbeid, 6 zetels

“Cappuccino zonder suiker.” Mei Li Vos weet al welke koffie ze straks met premier Rutte wil drinken, om bijvoorbeeld de pensioenwetgeving of de hervorming van de rechtsbijstand te bespreken. Als voorzitter van een van de grote oppositiefracties kan deze vakbondsvrouw het kabinet aan meerderheden helpen. Vos kent het Binnenhof door en door: ze zat ruim acht jaar in de Tweede Kamer, tijdens de kabinetten Balkenende IV en Rutte II. Ze hecht aan het “eigenstandig politieke oordeel” van de Eerste Kamer, zo liet in maart in Trouw weten. “Dat is een winstwaarschuwing die ik wil meegeven aan deze coalitie.” Wetsvoorstellen toetsen op uitvoerbaarheid is één ding, maar Vos wil ze ook tegen het licht houden van haar “sociaal-democratische waarden”. De PvdA-senator blijft werken bij de door haar opgerichte alternatieve vakbond AVV – ‘voor mensen die wel van hun werk houden’ – en bij een groen energiebedrijf.

Paul Rosenmoller. Beeld ANP

Paul Rosenmöller – GroenLinks, 8 zetels

Nog zo’n Binnenhof-veteraan die debuteert in de senaat, al ligt zijn glorietijd als politiek leider van GroenLinks in de jaren negentig, toen hij de grote tegenstander van de paarse kabinetten was. GroenLinks-leider Jesse Klaver haalde hem over terug te keren naar Den Haag. Rosenmöller hecht net als Vos aan het politieke oordeel van de Eerste Kamer, en kan net als de PvdA het kabinet zelfstandig aan een meerderheid helpen. En er is een uitgestoken hand: “Wij voeren geen oppositie tegen het kabinet, maar oppositie vóór verandering.” Voordeel is dat Rosenmöller Rutte goed kent. Als oud-programmamaker voor de Ikon maakte hij ooit een uitzending over de toen nog relatief onbekende liberaal. “Als ik Rutte sms, antwoordt hij sneller dan mijn kinderen”, pochte Rosenmöller in de Volkskrant. Rosenmöller is voorzitter van de VO-raad en bekleedt vele commissariaten en bestuursfuncties, onder meer bij de NS, de Autoriteit Financiële Markten en het Nederlandse Rode Kruis.

 Paul Cliteur – Forum voor Democratie, 12 zetels

Niemand kan in de Eerste Kamer om de grootste fractie en debutant Forum voor Democratie heen. Alleen: wie trekt de kar? Lijsttrekker Henk Otten zit nog in de senaat, maar viel in ongenade na onenigheid over betalingen uit de partijkas. Deze mede-oprichter van de partij van Baudet moest ook zijn bestuursfunctie opgeven. De nummer twee, hoogleraar Paul Cliteur, intellectueel leermeester van Baudet, is een optie voor het fractievoorzitterschap, maar hield zich maandagmiddag nog op de vlakte. “Ik had er niet op gerekend.” Maar misschien beslist de partij dinsdag anders. Dan is ook duidelijk wie van de kandidaat-senatoren die ook op de Europese lijst stonden, naar Brussel gaan. Forum is van plan in de Eerste Kamer harde oppositie te voeren op thema’s als klimaat en pensioenen. Toch denkt VVD-fractievoorzitter Annemarie Jorritsma dat er wel te praten valt met FvD, bijvoorbeeld over lastenverlichting. Maar ja, wie wil daar niet over praten?

Peter Schalk. Beeld ANP

Peter Schalk - SGP, 2 zetels

Ze zijn minder cruciaal dan voorheen, maar de twee senatoren van de Staatkundig Gereformeerde Partij zijn altijd een dankbare partner geweest voor de kabinetten van Rutte. Dankzij de steun van een Zuid-Hollands Statenlid van Forum voor Democratie – dat op de SGP stemde – behield de partij twee zetels. Nummer één is Peter Schalk. Hij zit sinds 2015 in de senaat, toen de SGP samen met ChristenUnie en D66 nog behoorde tot de ‘constructieve drie’ die Rutte II aan meerderheden hielpen. Kunnen twee stemmen het verschil maken? Mogelijk, als er binnen de coalitie afwijkend wordt gestemd, of als de steun van PvdA- of GroenLinks-senatoren niet helemaal zeker is. In ieder geval staat Ruttes koffie klaar voor Schalk, onderwijzer van beroep en vroeger actief in de gereformeerde vakbond RMU. Al is het maar om de banden warm te houden.

Bernard Minderhoud.

Bernard Minderhoud - OSF, 1 zetel

De Onafhankelijke Senaatsfractie is geen partij, maar een samenwerkingsverband van regionale partijen. De stemmen komen van onafhankelijke Statenleden die niet op een landelijke partij willen stemmen. Dat leverde, toch nog verrassend, één zetel op voor Bernard Minderhoud, oud-wethouder uit Pijnacker-Nootdorp. Hij maakte zich tijdens de campagne druk over landelijke politici die de Provinciale verkiezingen kaapten. Hoe deze senator straks bij wetsvoorstellen gaat stemmen, zal een verrassing zijn. Hij hoeft zich niet te houden aan een partijprogramma. In het recente verleden is vaak samengewerkt met 50Plus, dat nu twee zetels in de Eerste Kamer  heeft. Dat maakt het interessant voor het kabinet om zich – per onderwerp – te verzekeren van de steun van OSF. Gewoon voor het geval dat.

Lees ook:

De coalitie heeft keuze genoeg in de nieuwe Eerste Kamer

De regeringspartijen slaagden er maandag in om het maximale uit de Eerste Kamerverkiezing te halen. Door leden van de Provinciale Staten strategisch te laten stemmen, krijgt de coalitie 32 zetels in de nieuwe senaat, twee meer dan aanvankelijk gedacht. 

De coalitie verliest haar meerderheid in de Eerste Kamer

De leden van de Provinciale Staten stemden maandag voor de Eerste Kamer. Forum voor Democratie werd toch niet de grootste, maar behaalde net als de VVD 12 zetels.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden