Met deze brug is een enorm natuurgebied ontsloten voor rondtrekkend wild

Natuurbrug Zeepoort, vlakbij Overveen, is afgelopen zomer voltooid. De brug is een ontwerp van het bureau wUrck.Beeld Jorgen Caris

Met de opening, vandaag, van een derde natuurbrug in nationaal park Zuid-Kennemerland, is in theorie een enorm Noord-Hollands natuurgebied ontsloten voor rondtrekkend wild.

Pal middenop een in 2013 gebouwd ecoduct over de N201 bij Bentveld staat een robuust hek. Om de damherten uit de Amsterdamse Waterleidingduinen tegen te houden. Toch een vreemd gezicht: een miljoenen euro's kostend ecoduct, met een hoog hek om dieren te weren.

Niettemin is er vandaag reden voor een feestje. ProRail is in nationaal park Zuid-Kennemerland klaar met de bouw van een ecoduct over de spoorlijn Zandvoort-Haarlem. Het is de derde en laatste schakel om van ruim 7000 hectare unieke natuur (3800 ha van Zuid-Kennemerland en 3400 ha de Amsterdamse Waterleidingduinen) één aaneengesloten gebied te maken.

Bijna althans. In het zuiden, bij natuurbrug Zandpoort net buiten Bentveld, worden de damherten uit de Waterleidingduinen voorlopig nog tegengehouden. Met afschieten wordt sinds enige tijd geprobeerd de populatie herten in de omheinde waterleidingduinen terug te brengen. Pas als over enkele jaren de beheerders (Staatsbosbeheer, waterleidingbedrijf PWN, Waternet en Natuurmonumenten) vinden dat 'een acceptabel niveau is bereikt' gaat het hek weg.

Volgens Maarten Broos, projectleider bij de provincie Noord-Holland, houdt het hek alleen de grotere dieren tegen. "Sommige dieren die kunnen graven, zoals konijnen en vossen, kunnen er onderdoor." Uit een recente studie bleek dat ook een natuurbrug met een groot hek nog functioneert.

Loopkevers

Vorig jaar kropen zestig verschillende soorten loopkevers over de veertig meter brede brug. Op termijn zullen ook de wijngaardslak en de hazelworm de nieuwe route gaan gebruiken, zo wordt verwacht. In ieder geval zijn van de 22 gidssoorten (soorten die waardevol zijn voor de kwaliteit van een leefgebied) er inmiddels 17 bij deze natuurbrug waargenomen. Zoals wezel, bunzing, vos, rosse woelmuis en bosmuis. Maar ook vlinders, padden en hagedissen.

Beeld Sander Soewargana

Grote delen van het Zuid-Hollandse gebied vallen onder het natuurbeschermingsregime van Natura 2000, onder meer vanwege het in Europa zeldzame landschap van 'grijze duinen', met bijzondere kruidige grasvegetaties. Maar er lopen drie lastige verkeersaders door het gebied. De drukke Zeeweg (N200) van Haarlem naar Bloemendaal aan Zee en de minstens zo drukke (N201) van Aerdenhout naar Zandvoort. Daarnaast wordt het gebied doorsneden door de spoorlijn Haarlem-Zandvoort. Het is een baanvak dat onder machinisten bekend staat vanwege de vele aanrijdingen met wild, vertelt Camiel Meijneken van ProRail. "We hebben er relatief veel aanrijdingen, vooral met damherten."

De versnippering is een bedreiging voor de soortenrijkdom. Daarom is jaren terug al besloten dat er op cruciale punten viaducten moeten komen. Ze liggen er nu, drie stuks. Alle betrokken partijen, grondeigenaren, overheden, natuurbeschermers, hebben met elkaar de kosten op zich genomen. Totaal ongeveer 13 miljoen. Voor zo ver bekend, wordt nergens op de wereld kwetsbare duinnatuur op deze wijze met elkaar verbonden.

Ingewikkelde klus

Voor ProRail was de aanleg van het ecoduct een ingewikkelde klus, omdat het enorme kunstwerk midden in slecht bereikbare natuur ligt. Er moest pal langs het spoor, tussen Zandvoort en de bouwlocatie, een tijdelijke weg worden aangelegd, om materiaal aan- en af te voeren. "Dat was een project op zich", zegt Meijneken. "Omdat het Natura 2000-gebied is, geldt daar de hoogst denkbare natuurbeschermingsstatus. We moesten er voor zorgen dat de aantasting zo minimaal mogelijk zou zijn."

De provincie kijkt reikhalzend uit naar de toekomst, nu de drie ecoducten er liggen. "Het zou toch prachtig zijn als er in de toekomst wisenten door dit enorme natuurgebied kunnen trekken", aldus Broos. "In ieder geval kan de populatie aan wild in het gebied veel veerkrachtiger worden, nu er uitwisseling mogelijk is. In versnipperde gebied heb je kans op inteelt, blijkt uit studies. Wij gaan de ontwikkelingen uiteraard nauwgezet volgen."

Vliegend tapijt

Zeepoort, vlakbij Overveen is afgelopen zomer voltooid. De natuurbrug werd genomineerd voor de Betonprijs 2017, vanwege de bijzondere bouw.

Het ecoduct overspant de Zeeweg, de oude 'autostrada' van Overveen naar Bloemendaal aan Zee, die werd ontworpen door landschapsarchitect L. A. Springer (1855-1940).

De bouwers hebben geprobeerd het karakter van de Zeeweg door te trekken in het ontwerp van de natuurbrug. Volgens de bouwers ligt het ecoduct 'als een vliegend tapijt' in het landschap van grijze duinen.

Lees ook:

Ecoduct redt hert én mier

Natuurbeschermers worden blij van ecoducten, de 69 oversteekplaatsen voor dieren. Maar wat is hun precieze betekenis voor de natuur?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden