Met deal Caïro krijgt Rusland weer echt voet aan de grond in het Midden-Oosten

Poetin (links) en Sisi ontmoetten elkaar vorige week in Cairo. Beeld Getty Images

Oud-bondgenoten Rusland en Egypte gaan de banden flink aanhalen. De Egyptenaren zijn blij, de VS iets minder.

De oude vrienden Egypte en Rusland hebben elkaar weer gevonden, en niet alleen de Egyptische president Abdel Fatah al-Sisi is daar lyrisch over. Dat bewijst bijvoorbeeld de populariteit van de recente foto van voormalig Miss Rusland, Victoria Lopireva, voor de beroemde piramides. Op Egyptische sociale media wordt de foto veel gedeeld. "Een nieuwe dag breekt aan voor het toerisme tussen onze landen", verkondigde het ministerie van toerisme zelfs in een reactie op de foto.

Voormalig Miss Rusland, Victoria Lopireva, bij de piramides. Beeld rv

Handeldeal

Sisi ontving zijn Russische collega Vladimir Poetin vorige week in Caïro, waar zij deals sloten ter waarde van 25 miljard dollar - ongeveer 10 procent van het bruto nationaal product van Egypte. Het leverde in dat land enthousiaste reacties op. Meer handel met Rusland gaat zorgen voor meer banen, concluderen Egyptische media.

Hoteleigenaren en toeristenwinkels zijn met name in hun nopjes, want hun sector kan wel nieuwe toeristen gebruiken. Het toerisme lijdt al jaren onder het slechte imago van Egypte, met name sinds 2015, toen terreurbeweging Islamitische Staat een Russisch passagiersvliegtuig met 244 vakantiegangers opblies boven de Sinaï-woestijn. Vrijdag gaf Rusland weer toestemming om de vluchten naar Egypte te hervatten.

Kernreactor

Het Russische bedrijf Rosatom gaat ook een kernreactor in de Egyptische kustplaats Al-Dabaa bouwen, en er ligt daarnaast een plan op tafel voor een industriële zone bij het Suez-kanaal waar Rusland voordelig kan investeren in grote projecten.

Het is onzeker of deze plannen allemaal haalbaar of verstandig zijn. Sommige politici vragen zich af of Egypte de Russische lening van 21 miljard dollar, bedoeld voor de kernreactor, ooit terug kan betalen. Het land gaat al gebukt onder torenhoge schulden.

De deals brengen ook politieke risico's met zich mee, vooral als het gaat om de militaire samenwerking tussen de twee landen. Het plan om bijvoorbeeld militaire bases voor elkaar open te stellen, zal niet goed vallen bij Egypte's bondgenoot Amerika, stelt de Amerikaanse analist Michael Hanna van de denktank Century Foundation in Washington. "Dat zou ervoor zorgen dat Rusland echt een voet in de regio krijgt", zegt hij. "Dat kan niet anders dan vragen oproepen in het Pentagon."

Vorig jaar verklaarde Moskou al terug te willen naar Sidi Barani, de militaire basis die tot 1972 door de Sovjet-Unie werd gebruikt om de activiteiten van de Navo in de Middellandse Zee in de gaten te houden.

Onduidelijk is met welk doel Cairo en Moskou precies de militaire bases willen gebruiken. Egypte omschreef het eerder als 'gezamenlijke inspanningen om de veiligheid van Arabische landen te garanderen'. Maar Egypte streeft ook al langer naar meer onafhankelijkheid van de Verenigde Staten, want Sisi rekent niet volledig op het grillige en onzekere bondgenootschap met Amerika en de Golfstaten.

De basis in Sidi Barani is van strategische waarde, want ze ligt zo'n 100 kilometer van de grens met Libië vandaan. Westerse analisten houden dan ook nauwlettend de militaire stappen van Egypte en Rusland in de gaten. Zowel Caïro als Moskou steunt de Libische generaal Khalifa Haftar in Libië, en niet de internationaal erkende (en door het Westen gesteunde) regering van Fayez al-Sarraj.

Trump

Volgens politiek analist Timothy Kaldas van het Amerikaanse Tahrir Instituut is ook Rusland op zoek naar een imago-boost. Hij wijst op de timing van Poetins bliksembezoek aan Syrië, Egypte en Turkije eerder deze maand. Dat was enkele dagen na de provocatieve Jeruzalem-beslissing van Trump, dat voor grote onrust zorgde in het Midden-Oosten. "Kijk maar hoe het bezoek van Poetin overkomt: hij verslaat IS in Syrië en sluit daarna miljardendeals. Hij cultiveert het idee dat zijn invloed in de regio aan het groeien is."

Ook voor Egypte levert de komst van Poetin aanzien op. Hoewel het land afhankelijk is van de jaarlijkse miljarden van bondgenoten Amerika, Saudi-Arabië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten, probeert het nadrukkelijk zijn autonomie te bewaken. Egypte kiest er bijvoorbeeld voor niet verzeild te raken in de Saudische oorlog in Jemen.

De toenadering tot Rusland weerspiegelt de hang van Egypte naar een onafhankelijke positie. "Ze gaan met iedereen deals aan", zegt Timothy Kaldas. "Egypte heeft altijd een verwaande houding gehad richting zijn bondgenoten. Maar ze hebben tot nu toe gelijk gehad: ze komen altijd weer terug."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden