Met de Toppers winnen we het Songfestival wél

Twee filosofen, Sebastien Valkenberg en Ger Groot, schrijven op deze plaats om beurten een polemische column. Reageer op www.trouw.nl/meer.

Geniaal! We sturen de Toppers naar het Songfestival. Waarom zijn we daar niet veel eerder opgekomen? Het lag zo voor de hand. Al die jaren hebben we het geprobeerd met liedjes die nadrukkelijk mooi wilden zijn. Volgens mij kunnen we inmiddels wel veilig concluderen dat die een beproefd recept zijn voor een roemloze aftocht.

Winnen doe je met een act die zwaar over the top is. Ik herinner mij de Finse metalband Lordi, waarvan de leden eruit zagen alsof ze van de set van ’Lord of the Rings’ waren weggelopen. Tegelijk hebben ze geweten dat ze met een echt metalnummer geen schijn van kans hadden: met canonieke titels uit het genre als Baptized in Blood paai je de jury niet bepaald. Vandaar: Hardrock Hallelujah, een nummer waarvan alleen de titel de pretentie van hun uitdossing meteen alweer om zeep hielp.

Kitsch!, luidde het verwijt in de media. We gebruiken het woord zo vaak. Maar wat betekent het eigenlijk? Een beeld zegt meer dan duizend woorden. Als het over kitsch gaat denk ik automatisch aan het olieverfschilderij dat op elke rommelmarkt minimaal in vijfvoud aanwezig lijkt: het zigeunerjongetje met op zijn wang één traan.

Artistiek totaal onverantwoord. ’Schijnkunst’, zegt Van Dale. Dat moet aankomen bij de maker van het schilderij. Die had zich namelijk extra ingespannen om de toeschouwer vol in de ziel te raken. ’Mijn hoofdpersoon heeft verdriet, laat ik elk mogelijk misverstand daaromtrent preventief uit de weg ruimen.’ En inderdaad, die traan laat niets te raden over.

Laat het nu uitgerekend die glinsterende druppel oogvocht zijn die de nekslag is voor het kunstwerk. Hier wordt de grens van de------- goede smaak mijlenver overschreden. Had de schilder dan geen moment door dat hij zich hier een dijk van een cliché bediende?

Kitsch ontstaat per ongeluk. De maker had het zo nooit zo bedoeld. Vermoedelijk is het zelfs zo dat kitsch niet eens bewust gemaakt kán worden. Als een schilder toch plaatsneemt achter de ezel met dit voornemen ontstaat iets anders: camp.

Waar de eerste zich van geen kwaad bewust is, realiseert de tweede zich uitstekend wat hij doet. Camp beseft heel wel dat ze de wansmaak opzettelijk opzoekt en zelfs cultiveert. Het is eigenlijk net als in de wiskunde: min maal min is plus. Via de zelfrelativering krijgt het smakeloze ineens iets aanlokkelijks.

Dus als we Lordi al ergens van willen beschuldigen dan van camp. Met hun act ondermijnden ze diezelfde act weer. Zo smeedden ze het griezelige meteen om in het groteske.

Wat de Finse metalband kan, kunnen wij beter. Volgens mij is er namelijk geen land ter wereld dat zo vercampt is als het onze. Nergens anders wordt zo met de wansmaak gekoketteerd. Probeer het maar: waar zou televisie als Joling en Gordon over de vloer nog meer aanslaan?

Het is veelzeggend dat de makers van Koefnoen, ’s lands beste imitatoren, aanvankelijk niet wisten wat ze met dit programma aan moesten. Het schreeuwde om een sketch, zoveel was duidelijk. Maar waar te beginnen? Owen Schumacher: ’Hoe kun je hier nog overheen?’

Het enige gevaar is dat NOS, die bepaalt wie er met welk liedje naar het Songfestival gaat, zich met de act gaan bemoeien. Voor je het weet wordt die in de richting van het betamelijke gemasseerd. Dat moeten we niet hebben; geef de Toppers carte blanche.

Dan komt het helemaal goed. Gordon heeft al een tipje van de sluier opgelicht. ’Wij willen iets geks doen. We denken aan een Blues Brother-achtig nummer met dikke donkere zangeressen.’

Als de Toppers ook nog een vleugje Dame Edna toevoegen durf ik de voorspelling wel aan: wij gaan winnen in Moskou!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden