Met de rotte kozijnen verdwijnen ook de goedkope huurwoningen

Autowegen trekken nieuwe grenzen door een stad. Vroeger vormde de Amstel de natuurlijke grens tussen Amsterdam-Oost en Zuid. Wie de Berlagebrug overfietste, wist: nu kom ik in een ander stuk van de stad.

RUUS VAN HAASTRECHT

Maar sinds de Wibautstraat in de jaren vijftig werd uitgebreid tot een vierbaansweg waarover de auto's naar het centrum denderen, is Oost gespleten. Gevoelsmatig vormt nu de Wibautstraat de grens. De smalle reep tussen deze autoweg en de Amstel is nu niemandsland, vlees noch vis, Oost noch Zuid. Niet vreemd dus dat bij de stadsvernieuwing van Jan Schaeffer, die nergens in Amsterdam zo zichtbaar is als in Oost, de Swammerdambuurt werd vergeten. De buurt dankt er haar charme aan. Nergens in Oost voel je nog zo de negentiende-eeuwse sfeer als hier. Wie Nescio wil vatten, haaste zich. Want het stadsdeel heeft de buurt herontdekt.

Twee jaar geleden besloot stadsdeel Oost dat de buurt opgeknapt moet worden. Het signaleerde dat mensen steeds korter in de Swammerdambuurt blijven wonen, waardoor de sociale controle afneemt en het gevoel van onveiligheid groeit. Veel van de huizen hebben muren van boordkarton, rotte kozijnen en soms niet eens een douche. En met het metrostation Wibautstraat om de hoek, geliefd dealerspunt voor de drugshandel tussen Oost en de Bijlmer, zijn alle ingrediënten aanwezig voor een neergang van het buurtje.

De bewoners van de Swammerdambuurt juichten de stadsvernieuwing dan ook toe, zeker toen bleek dat de stadsdeelraad bij het opknappen van de huizen het negentiende-eeuwse karakter van de buurt wil behouden. Maar als fase 2 op de stadsdeelraadsagenda staat, blijkt hun enthousiasme behoorlijk getemperd. Door de stadsvernieuwing daalt het aantal goedkope huurwoningen teveel, vinden ze. Daarin staan ze niet alleen. Ook in andere buurten, zoals de Staatsliedenbuurt in West, komen steeds meer bewoners in het geweer tegen de stadsvernieuwing.

In de stadsdeelkantine zitten drie buurtbewoonsters strijdvaardig bij elkaar. Allemaal wonen ze op het stukje waar binnenkort 55 sociale huurwoningen gesloopt of gerenoveerd worden. Erna vallen nog maar twaalf huizen onder de kernvoorraad. De rest wordt koop of dure huur.

Het stadsdeelbestuur heeft de stadsvernieuwing veel te rooskleurig voorgespiegeld, moppert Johanneke Pulles: “Iedere maand verdween er weer een pandje van huur naar koop”. Als het snoeien in de allergoedkoopste huurwoningen nou alleen in hun Leeuwenhoekcluster gebeurde, konden ze er nog vrede mee hebben. Maar zoals het nu gaat, daalt de kernvoorraad in de Swammerdambuurt van 90 tot misschien wel 60 procent. Hoewel het stadsdeel had afgesproken dat 80 procent de bodem was, maakt niet één deelraadsfractie amok. “Als je die deelraadsfracties belt, klinken ze nog wel belangstellend. Maar in de praktijk doen ze niks voor je”, moppert bewoonster Els Willems als alleen het SP-deelraadslid zijn hand opsteekt bij de vraag van de voorzitster wie wat wil zeggen over het Leeuwenhoekcluster.

Maar dat valt reuze mee, blijkt na de pauze. Liefst drie ronden wijdt de stadsdeelraad aan de vernieuwing van de Swammerdambuurt, zeker als de SP het stadsdeelbestuur beticht van 'salami-tactiek'. “Door de stadsvernieuwing in de Swammerdambuurt in mootjes te hakken, wordt het verzet tegen de verdwijning van goedkope huurwoningen gesmoord”, roept SP-deelraadslid Van Pelt. Ook GroenLinks is bezorgd.

PvdA-deelraadswethouder Jelle Prins tempert de onrust wat. Hij wijst erop dat heel wat mensen met een behoorlijk inkomen in Oost nu zo'n goedkope huurwoning bewonen. Maar de deelraad is niet tevreden. Zodra er dit najaar cijfers zijn over de effecten van de stadsvernieuwing willen de deelraadsleden met de woningcorporaties in gesprek.

In het Leeuwenhoekcluster gaat de stadsvernieuwing echter gewoon door. Over een jaar moeten de actievoersters hun huis uit. Ze vrezen voorgoed. Na renovatie kunnen ze hun woningen waarschijnlijk niet meer betalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden