Het mooiste Nederland

Met de ‘Rights Walk’ van Amnesty International verken je Utrecht én leer je over kinderrechten

De wandelroute van de Rights Walk brengt je onder meer langs “Thinker on a Rock” op het Neude.Beeld Johan Nebbeling

Wandelend door Utrecht leert een app van Amnesty International alles over kinderrechten. Leuk voor ouders én kinderen.

Niet de roemruchte Aletta Jacobs uit Groningen was de eerste studente van Nederland, maar Anna Maria van Schurman (1607-1678) uit Utrecht. Dik twee eeuwen voor Jacobs volgde de hoogintelligente Schurman, kind van protestantse Duitse vluchtelingen, colleges aan de Utrechtse Universiteit, verborgen achter een gordijntje. Later maakte ze naam als theologe en dichteres. Een gevelsteen in een pandje Achter de Dom geeft aan waar de ‘Pallas van Utrecht’ woonde.

Het is een van de leuke weetjes over de stadsgeschiedenis die opduiken tijdens de wandeling ‘Kinderrechten’. De looproute is een van de themawandelingen die Amnesty International heeft uitgezet in verschillende Nederlandse steden (zie kader). Met de telefoon in de hand voert de gratis app ‘Rights Walk’ je langs twintig plaatsen in Utrecht die op een of andere manier verwijzen naar het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties.

Regenboogzebrapad

De wandeling begint op het Domplein, waar een gedenksteen herinnert aan de vervolging van homoseksuelen in de 18de eeuw. De ruïnes van de in 1674 ingestorte Domkerk vormden een homo-ontmoetingsplaats avant la lettre. Wie werd betrapt, riskeerde zijn leven. Zoals Barend Blomsael en zeventien andere Utrechters overkwam; zij werden, lezen we, als straf gewurgd.

In een korte video geeft tv-presentator Dieuwertje Blok toelichting op de vervolging van homoseksuelen en de relatie met artikel 2 uit het Kinderrechtenverdrag, het verbod op discriminatie. Sympathiek oppert ze: ‘Jongen op meisje, meisje op jongen, jongen op jongen, meisje op meisje, het maakt niet uit op wie je verliefd wordt, maar blijf vooral verliefd worden.’

Via het beeld van Anne Frank op het Janskerkhof - gemaakt door de Utrechtse kunstenaar Pieter d‘Hont en dagelijks door stedelingen voorzien van verse bloemen - komen we bij het Regenboogzebrapad op de Lange Viestraat. Ik moet er talloze malen overheen zijn gelopen, maar realiseer me nu pas de betekenis van deze kleurrijke oversteekplaats; in 2012 aangelegd in het kader van Roze Zaterdag als steunbetuiging aan de lhbt-gemeenschap.

Beeld Johan Nebbeling

Bij de oversteekplaats passeer je een ‘Nijntje stoplicht’, verwijzend naar de wereldberoemde schepping van de twee jaar geleden overleden Utrechtse tekenaar Dick Bruna. Op het Nijntje-Pleintje, verderop langs de Oudegracht, staat een beeldje van het geliefde konijn. Het is een plek, leert de app, waar kinderen rustig en veilig kunnen spelen, zoals bedoeld in artikel 31 uit het Kinderrechtenverdrag: alle kinderen hebben recht op rust en vrije tijd en om te spelen. Dat dat recht soms lastig te effectueren is, bewijst het Nijntje-Pleintje ook: tot de gemeente er camera’s ophing fungeerde het vooral als hangplek voor drugsverslaafden.’

Watertoren

Het recht op goede gezondheidszorg, vastgelegd in artikel 24, is de reden waarom de voormalige watertoren aan de Lauwerhof in de route is opgenomen. Die toren werd eind 19de eeuw gebouwd om de stad van schoon drinkwater te voorzien en uitbraken van besmettelijke ziekten zoals cholera te voorkomen, waarvan vooral kinderen slachtoffer waren.

Behoorlijk schokkend is het verhaal van de 10-jarige Anthonie van der Sluis, die voor diefstal werd opgesloten in een cel op het Wolvenplein. Zo lang geleden is dat niet. De gevangenis werd in 1856 gebouwd door een aannemer met de toepasselijke naam Cornelis Boef. Artikel 37 van het Kinderrechtverdrag stelt tegenwoordig strikte grenzen aan het opsluiten van kinderen. In de gevangenis aan het Wolvenplein zal dat sowieso niet meer gebeuren: dat is nu bedrijfsverzamelgebouw ‘De Vrije Wolf’.

Standbeeld van Adriaan Floriszoon Boeyens, de enige Nederlandse Paus.Beeld Johan Nebbeling

Bij het standbeeld op de kromme Nieuwe Gracht van de enige Nederlandse Paus Adriaan Floriszoon Boeyens (1459-1523) legt de app braaf een verband met artikel 14 van het kinderrechtenverdrag: vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst. Ze hadden hier ook best kunnen stilstaan bij artikel 34, schiet er door mijn hoofd. Dat biedt kinderen bescherming tegen seksuele uitbuiting. De steile, maar integere Adriaan hield zich daar vast niet mee bezig, maar hij was wel een representant van een instituut dat de laatste jaren herhaaldelijk in het nieuws kwam met gevallen van kindermisbruik.

Ver gezocht

Op andere plaatsen maken de samenstellers juist onnavolgbare bokkensprongen om een relatie te kunnen leggen tussen de stadsgeschiedenis en kinderrechten. De route voert bijvoorbeeld langs het beeld ‘Thinker on a Rock’ op de Neude, een destijds omstreden kunstwerk waarover de Utrechters zich in een referendum mochten uitspreken. De app verbindt dat referendum met artikel 12 van het Kinderrechtenverdrag: ‘Ieder kind heeft het recht om zijn of haar mening te geven over allerlei zaken die het kind aangaan’. Tja.

Ook is niet altijd even duidelijk waarom een plek aandacht krijgt. Wat doet bijvoorbeeld het pand aan de Kromme Nieuwegracht 3 in de route? Het is - maar dat vind je niet in de app - het woonhuis van de 18de eeuwse Utrechtse schrijfster en componiste Belle van Zuylen. Een belangwekkende persoon uit de Utrechtse geschiedenis, dat zeker. Maar kinderrechten?

Die paar tekortkomingen zijn echter geen reden deze korte wandelroute door de Utrechtse binnenstad links te laten liggen. Daarvoor is hij te leuk, te informatief en soms te verrassend. Voor kinderen en jongeren, maar zeker ook voor ouders en grootouders.

Rights Walk

De gratis app ‘Rights Walk’ is een initiatief van Amnesty International en bevat negen Nederlandse en twee Engelstalige thematische wandelingen door steden als Amsterdam, Apeldoorn, Eindhoven, Haarlem, Middelburg en Leiden. Aan de hand van teksten, foto’s en videofragmenten leggen de wandelingen een verband tussen de historie van stedelijke locaties en mensenrechten.

Meer info: amnesty.nl.

Voor ‘Het mooiste Nederland’ probeert de redactie van Trouw de mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland uit. Lees meer in ons dossier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden