Met de lente moet ook de vrede aanbreken

Islamisten en Koerden staken na dertig jaar strijd en maken samen nieuw Turkije

De Koerden in Turkije mogen Newroz, het intreden van de lente, pas sinds een paar jaar openlijk vieren. Doorgaans gaat dat gepaard met rellen, maar dit jaar wordt het naar verwachting een echt feest. Want er lijkt een einde te komen aan tientallen jaren strijd. De Koerdische verzetsbeweging PKK zal op last van zijn leider Abdullah Öcalan in augustus zijn strijders uit het land terugtrekken, zo werd gisteravond bekend. De volgende stap zou het neerleggen van de wapens moeten zijn.

Een revolutionaire ontwikkeling, meent hoogleraar recht Mithat Sancar van de universiteit van Ankara. "Het afscheid van het huidige Turkije nadert."

Öcalan en de Turkse overheid zouden al een akkoord hebben bereikt over de termijn en de agenda van het vredesproces dat hierop moet volgen. De twee partijen, die de afgelopen maanden hebben onderhandeld, hebben haast. Aanstaande zaterdag laat de PKK zestien Turkse gegijzelde militairen en ambtenaren vrij. Hierop volgt een staakt-het-vuren, en met het aanvangen van de lente moeten alle PKK-militanten Turkije hebben verlaten.

In ruil voor deze stappen wordt het Koerdische volk in de nieuwe grondwet erkend. Met een nieuwe wet voor verbetering van de vrijheid van meningsuiting komen honderden Koerdische gevangenen op vrije voeten, en de omstandigheden waaronder Öcalan gevangen zit, worden verbeterd.

Tegelijk met de lente moet dus de vrede aanbreken, is het motto bij de Koerden en de Turken. Vanwaar deze plotselinge haast, na dertig jaar oorlog voeren? Politiek analist Etyen Mahcupyan meent dat de twee partijen eindelijk inzien dat de oorlog enkel tot een impasse heeft geleid. "Niemand komt een stap verder op deze manier. Bovendien liggen er grote economische kansen in het gebied waar nu wordt gevochten. Niet alleen de Turkse regering weet dat rust in het olierijke gebied rijkdom zal brengen, maar ook de Turkse elite. Om deze reden houdt zelfs deze van oudsher vrij nationalistische kliek haar mond over de gesprekken met Öcalan."

Jurist Mithat Sancar is, net als de meeste Turken en Koerden, optimistisch over de gang van zaken. "De Koerdische kwestie is een van de meest complexe in de wereld", zegt hij. "We spreken over een volk dat over verschillende landen is verspreid, en dat in een gebied als het Midden-Oosten. Maar zoals het ernaar uitziet, gaan de Turken en de Koerden elkaar de handen schudden. Op de lange termijn voorzie ik dat de grenzen waarmee de Koerden van elkaar gescheiden worden, zullen vervagen. Dat is de enige rationele aanpak van dit probleem."

Als het allemaal zo loopt als de berichten nu suggereren, dan gaan de Koerdische minderheid en de islamistische regering in feite een nieuw land stichten. Sancar over deze nieuwe realiteit: "Het wordt voor de voormalige militaristische machthebbers zwaar om met deze nieuwe ontwikkeling om te gaan. Ik denk dat in het westen van Turkije veel mensen een trauma zullen ontwikkelen. Als alles volgens plan gaat, wordt de huidige republiek namelijk door een nieuwe vervangen. En wel door de vroeger door hen geminachte Koerden en islamisten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden