Met de JSF heeft Defensie haar gevechtskracht nog niet terug

krijgsmacht `| Volgens minister Hennis moet er geld bij. Het ministerie bezuinigde de laatste jaren onevenredig op tanks en artillerie.

Het contrast lijkt enorm. Deze week landde de JSF met veel tromgeroffel in Nederland, terwijl het ministerie van defensie vorige week schreef dat een infanteriebataljon traint voor 'optreden te voet'. De voertuigen zijn ingezet voor de missie in Mali of er zijn geen reserveonderdelen.

De problemen bij de krijgsmacht zijn fors. Gisteravond debatteerde de Kamer met minister Jeanine Hennis over kritiek van de Navo dat de landmacht nauwelijks tegen een sterke tegenstander kan vechten. De alliantie wil dat Nederland het defensiebudget verhoogt, en het liefst voor langere tijd vastlegt. Vandaag houdt de Kamer een hoorzitting over zo'n meerjarige begroting, waarmee Defensie voor langere termijn kan plannen. Vorige week bekritiseerde de Algemene Rekenkamer voor het zoveelste opeenvolgende jaar het voorraadbeheer van reserveonderdelen en de vele voertuigen die stilstaan.

Volgens sommigen is geldgebrek het grondprobleem. Minister Hennis vraagt twee miljard euro extra. Dan zou Nederland als percentage van de economie evenveel aan Defensie uitgeven als Europese Navo-bondgenoten. Ook de Kamerfracties van VVD, CDA en SGP willen de komende jaren een hoger budget. Maar geldtekorten zijn niet het enige probleem, zo schreef de Rekenkamer vorige week. Defensie kan ook het aantal buitenlandse missies verminderen, en heeft onevenredig hard bezuinigd op inkoopspecialisten met verstand van techniek.

Een andere opvatting is dat Defensie zich te veel richt op duur materieel. De SP wil geen miljarden aan de JSF of nieuwe onderzeeboten besteden zolang er onderdelen aan de huidige voertuigen ontbreken. Maar ook dat lijkt geen lange termijnoplossing. Defensie geeft veertien procent van de begroting uit aan nieuw materieel, terwijl de Navo jaarlijks twintig procent aanraadt om een moderne krijgsmacht in stand te houden. Door het aankoopbudget nu aan onderhoud te spenderen, zou Defensie over tien jaar verouderd materieel en een nieuw probleem hebben.

De lage gevechtskracht die de Navo signaleert is ook een gevolg van de keuzes van het ministerie. In 2011 koos Defensie ervoor om de lichte infanterie voor missies in zwakke staten te behouden, en twee tankbataljons op te heffen. Ook werd bezuinigd op wapens voor conventionele oorlogvoering zoals artillerie en raketten tegen tanks en vliegtuigen. Hennis koos er in 2013 op advies van de landmacht voor om niet één bataljon infanterie met zware gevechtsvoertuigen op te heffen, maar twee van deze bataljons met goedkopere jeeps uit te rusten voor missies in Afrika.

Vorig jaar zei Hennis de gevechtskracht te willen verhogen, maar uiteindelijk investeerde ze in transporthelikopters. Als het ministerie er weer geld bij krijgt, vormen drones de eerste prioriteit. Drones en helikopters zijn geschikt voor missies tegen rebellen in Irak of Mali, maar helpen niet om de Baltische Staten tegen Rusland te beschermen. Ondertussen schaft de marine radars aan die, over grotere afstand dan de systemen van de Amerikaanse marine, eventuele door Iran of Noord-Korea afgevuurde raketten in de dampkring kunnen volgen.

Voormalig landmachtcommandant Mart de Kruif vergeleek bij zijn afscheid eerder dit jaar Defensie met een voetbalclub in de financiële problemen, die nog wel op hoog niveau speelt maar het stadion heeft verkocht en de medische staf heeft wegbezuinigd. Aan die vergelijking zou toegevoegd kunnen worden dat de vereniging nog wel jaarlijks op dure buitenlandse trainingskampen gaat, en bij de eerste financiële injectie van de gemeente niet alleen een clubarts maar ook het nieuwste computersysteem voor wedstrijdanalyses op het oog heeft.

In het kort

De Navo is kritisch over de gevechtskracht van het leger

Defensie slachtofferde bij bezuinigingen tanks en artillerie

Hennis wil extra geld, en ziet helikopters en drones als prioriteit

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden