OpinieBesmettingsgevaar

Met de huidige RIVM-richtlijnen breidt de ramp in de verpleeghuizen zich uit naar de reguliere zorg

Beeld ANP

De RIVM-richtlijnen zijn gebaseerd op een schaarste aan middelen waardoor (huis)artsen en zorgverleners buiten het ziekenhuis in onveilige situaties werken. Psychiater Abdulhaq Compier en huisarts Noor-Us-Seher Mahboob roepen hun beroepsverenigingen daarom op zelf het voortouw te nemen “om uitbreiding van de ramp te voorkomen”.

De heropstart van de reguliere zorg moet veiliger dan de richtlijnen van het RIVM voorschrijven. Bij een kwart van alle besmettingen in Nederland gaat het om zorgpersoneel en in verpleeghuizen voltrekt zich een ramp. Onduidelijk is hoeveel hulpverleners al zijn overleden. In Italië zijn meer dan honderd artsen gestorven aan corona. Dat de helft van deze sterfgevallen huisartsen betrof, geeft aan hoeveel risico de zorg buiten het ziekenhuis loopt.

De achilleshiel van het Covid-beleid

Covid-19 wordt als gevaarlijker beschouwd dan ebola, omdat het zoveel besmettelijker is. Volgens onderzoek vindt 44 procent van de besmettingen plaats door dragers zónder klachten en zijn patiënten het besmettelijkst in de periode vóór en tijdens het begin van de symptomen. De zorg buiten het ziekenhuis loopt dus het grootste risico. Asymptomatische besmetting wordt inmiddels de ‘achilleshiel van het Covid-beleid’ genoemd.

We zagen lege gangen in verpleeghuizen en huisartsen die superverspreiders bleken te zijn. Het verdriet van patiënten en hun nabestaanden is immens, maar ook van zorgverleners, die – tegen alles in waar zij voor staan – mensen ziek maakten terwijl ze zich hielden aan alle richtlijnen.

Ziek door negeren asymptomatische besmetting

De veiligheid van de zorg buiten het ziekenhuis is van fundamenteel belang. Maar het RIVM heeft bij schaarste aan middelen een compromis goedgekeurd: “Eerder is in Nederland bij zicht op afdoende voorraden gekozen voor maximale veiligheid (...) Er is echter sprake van krapte van persoonlijke beschermingsmiddelen, waardoor de adviezen (…) zijn aangepast aan de feitelijke risico’s.” De richtlijn zegt dat bescherming niet nodig is als een patiënt niet hoest of niest, als de hulpverlener in dezelfde kamer op 1,5 meter afstand blijft, of als deze “alleen medicatie hoeft aan te reiken”. Bij lichamelijke verzorging van een besmette patiënt geldt een chirurgisch masker als veilig, terwijl de Arbo-richtlijn een FFP3-masker voorschrijft.

Een hoestende en niezende medewerker mag met een masker op blijven werken. Hem of haar testen ‘kan’, maar er is geen verplichting, laat staan dat contactonderzoek wordt gedaan bij patiënten en collega’s. De richtlijnen bieden geen instructies om besmette en schone werkplekken van elkaar te scheiden en werkkleding veilig uit te trekken. Door asymptomatische besmetting te negeren kunnen hulpverleners, hun gezinnen en patiënten ziek worden. Met verwijzing naar de richtlijn zet management zorgpersoneel onder druk om te blijven werken in onveilige situaties. Het RIVM weigert de literatuur te publiceren waarop de richtlijnen zijn gebaseerd, wat onrust veroorzaakt bij professionals. Zorgverleners komen in het nauw en nemen ontslag.

Met deze richtlijnen als uitgangspunt zal de ramp in de verpleeghuizen zich uitbreiden tot de rest van de reguliere zorg. Dit zou voor alle hulpverleners onacceptabel moeten zijn. In de woorden van het KNMG: “Hulpverleners hebben een individuele zorgplicht, maar ze hebben ook de verantwoordelijkheid voor hun eigen gezondheid en die van hun naasten, en een medeverantwoordelijkheid voor de continuïteit van de zorgverlening in brede zin”.

Veiligheid als absoluut uitgangspunt

Ann Vossen, lid van het Outbreak Management Team, suggereerde (‘Jinek’, 21 april) dat het beleid nog steeds gericht is op gecontroleerde verspreiding van het virus onder de bevolking. Dit geeft geen geruststelling dat de richtlijnen veiliger worden. Wij stellen voor dat de beroepsverenigingen van artsen en verpleegkundigen onafhankelijk van de richtlijnen nadenken over de herstart. Waarbij niet de schaarste van middelen, maar de veiligheid van onze collega’s en patiënten het absolute uitgangspunt is. Door onze vindingrijkheid zal de zorg dan deze crisis met opgeheven hoofd doorkomen.

Lees ook:

Zorgpersoneel en bewoners zijn besmet, maar wie heeft nu wie aangestoken?

Net als in alle verpleeghuizen, zitten de 120 bewoners van Hof van Nassau in Steenbergen al weken opgesloten. Om een beeld te krijgen van de situatie, spreekt Trouw dagelijks met betrokkenen. Vandaag de verpleegkundig specialist.

Thuiszorg is even noodzakelijk als ingewikkeld tijdens de coronacrisis

Ook de thuiszorg staat extra onder druk. Maar alleen al om straks uitziekende patiënten op te vangen, is deze zorg hard nodig.

Coronatest door het autoraam: ‘Duimen dat ik het niet heb’

In het Gelderse Zelhem wordt op Koningsdag volop getest op het coronavirus. Binnen een paar minuten ben je met de auto door de test drive-in

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden