Met de benoeming van de sociaal-democraat Pedro Sánchez tot premier, waait in Spanje een nieuwe wind

Sociaal-democraat Pedro Sánchez (46). Beeld AFP

Een corruptiezaak laat de conservatieve regering van Mariano Rajoy struikelen. Zijn opvolger moet voor stabiliteit zorgen.

Met de benoeming van de sociaal-democraat Pedro Sánchez (46) tot premier, waait in Spanje een nieuwe politieke wind. De conservatief Mariano Rajoy (63), die sinds 2011 aan de macht was, werd gisteren door het Spaanse parlement naar huis gestuurd. Hij struikelde over een motie van wantrouwen die werd ingediend nadat zijn Volkspartij vorige week was veroordeeld in een geruchtmakende corruptiezaak.

"Ja, wij kunnen het!", klonk het in het parlement nadat de motie was aangenomen. Nog nooit bracht dit politieke instrument in Spanje een regering ten val. Maar belangrijker is misschien wel de aanleiding, een gerechtelijk vonnis dat de Spaanse regering hard afstrafte voor de welig tierende corruptie. Die corruptie is een doorn in het oog van veel Spanjaarden, die een groot wantrouwen koesteren tegen hun leiders.

Donderdag werd al duidelijk dat Rajoy een parlementaire meerderheid tegenover zich had. De conservatief verdween rond lunchtijd spoorslags uit de Kamer om zich met getrouwen tot diep in de avond terug te trekken in een Madrileens restaurant.

Crisis

Gisterochtend schikte Rajoy zich echter in zijn lot en was hij aanwezig in het parlement toen een kleine meerderheid van 180 van de 350 volksvertegenwoordigers hem wegstemde.

"Het was een eer premier te zijn en een beter Spanje achter te laten dan ik aantrof", concludeerde Rajoy tijdens zijn zwanezang. Hij doelde daarbij op het herstel van de Spaanse economie die jarenlang onder een diepe crisis gebukt ging, maar onder de conservatief weer aantrok.

De gewezen premier wist door een hard bezuinigingsbeleid ternauwernood een financiële reddingsoperatie zoals in Griekenland te voorkomen. Het maakte de Galicische jurist niet geliefd en veroorzaakte grootschalige straatprotesten, met de oprichting van het activistische Podemos tot gevolg.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

Een peinzende premier Rajoy in het parlement in Madrid. Beeld EPA

Deze partij steunde de door de sociaal-democraten ingediende motie dan ook van harte, maar Sánchez zal binnenkort met meer over de brug moeten komen om hen te vriend te houden. Zijn PSOE kan met slechts 84 parlementszetels namelijk wel wat hulp gebruiken.

Van rechts hoeft Sánchez dat niet te verwachten. De conservatieven willen de oppositie aanvoeren en de liberalen van Ciudadanos, die de motie afwezen, zijn uit op snelle verkiezingen; de partij staat vanwege de harde opstelling tegen het Catalaans separatisme hoog in de peilingen en zegt dat Sánchez een 'Frankenstein-regering' gaat leiden.

Separatisten

De socialist moet namelijk de steun van Baskische en Catalaanse nationalisten die hem mede in het zadel hielpen politiek gaan terugbetalen. Mogelijk kan dit dan ook een begin van dooi zijn in de ijzige verhoudingen tussen Barcelona en Madrid. Die bekoelde onder Rajoy sterk nadat separatisten in het najaar een verboden onafhankelijkheidsreferendum hielden.

Rajoys legalistische aanpak maakte echter geen einde aan de problemen in de opstandige regio. Sánchez heeft toegezegd naar oplossingen te zoeken en in gesprek te willen met de nieuwe separatistische regioregering die deze week aantrad.

In Spanje zit nu, anders dan in Italië, wél weer een pro-EU-premier van een traditionele partij aan het roer. Stuivertje wisselen, volgens de jonge partijen Ciudadanos en Podemos, die drie jaar geleden het traditionele tweepartijenstelsel voorzichtig openbraken. Zij hopen dat het afzetten van Rajoy een voorbode is van de vorming van een coalitieregering waarin ook zij zich kunnen laten gelden.

Eerst zal Sánchez nu moeten bewijzen of hij voor stabiliteit kan zorgen of alweer snel verkiezingen moet uitschrijven. Het onder Rajoy gesloten begrotingsakkoord belooft hij alvast te handhaven. Naar verwachting presenteert de sociaal-democraat volgende week zijn regeringsploeg.

Lees ook:

Spaans parlement stuurt het kabinet van premier Rajoy naar huis

Mariano Rajoy (63), een van de langst zittende premiers in Europa die bekendstaat als een behendige politieke overlever, moest gisteren het veld ruimen. Met steun van de nationalistische partijen heeft de linkse oppositie het Spaanse kabinet ten val gebracht.

De populisten in de Italiaanse regering vragen om vertrouwen

Met de benoeming van de ministers vrijdag is de nieuwe Italiaanse regering, van populistische snit, een feit. De Vijfsterrenbeweging en Lega moeten het nu waarmaken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden