Met dank aan Willem van Oranje

Met het Haagse Bos aan de rand van het centrum, de duinen vlakbij en een overvloed aan parken en tuinen is Den Haag een ongekend groene stad. Ook als de bladeren vallen.

Zacht glanzen duinen en strand in diffuus zonlicht. De wolken zijn doorzichtig als spinrag, de lucht erachter babyblauw. In de verte steken de torens van Den Haag uit het frisse groen omhoog, veel dichterbij staan het kerktorentje en de vuurtoren van Scheveningen. De straatjes van het vissersdorp liggen uitnodigend aan de voet van het duin.

Als kind vond ik het Panorama Mesdag al betoverend, nu ik er met mijn kinderen ben is de betovering dubbel zo groot. Hun enthousiasme buitelt over dat van de ouders heen. We staan samen in een schilderij dat bijna twee keer zo hoog is als ons huis en ons volledig omringt, wijzen elkaar de details die ons opvallen. Een stoomtram, een koets, paarden op het strand, de vrouw van schilder Mesdag die onder een parasol zit te schilderen. Dit is uitzicht vanaf het Seinpostduin in 1881. Afgedankte netten, ankers en klompen slingeren in het zand. De verleiding om over de balustrade te klimmen en het Scheveningen van Mesdag binnen te stappen is nauwelijks te onderdrukken.

De duizelingwekkende afmetingen van het doek worden me duidelijk wanneer ik het in gedachten lossnijd, oprol, meeneem onder mijn arm en naar beneden laat hangen vanaf de bovenste verdieping van de Haagse Toren. Het raakt dan bijna de grond. Op de 42ste verdieping van de toren, het 'strijkijzer' bij station Hollands Spoor, is The Penthouse het hoogstgelegen restaurant van Nederland. Het eten smaakt zo goed dat we soms het uitzicht even vergeten, maar dat geldt ook andersom. Dat uitzicht is het Panorama Mesdag van de 21ste eeuw. Dezelfde vervreemdende sensatie en tegelijkertijd totaal anders. De torens van Den Haag zijn hoger en talrijker, het kerktorentje en de vuurtoren van Scheveningen verdwijnen tussen de hoogbouw. Het grootste verschil is dat het uitzicht leeft. 132 meter beneden ons krioelt onophoudelijk de stad; ze bruist en lonkt als de Scheveningse steegjes van het schilderij. Wanneer de duisternis de straten vult, valt op dat veel plekken onverlicht blijven. Dat zijn de parken, de bossen en de duinen, de mantel van groen die Den Haag draagt zoals de freules in de tijd van Mesdag hun bontjassen droegen.

De kinderen maken filmpjes van het uitzicht, van de projecties op de ramen, weten niet waar ze kijken moeten. Ik stippel in gedachten een fietsroute uit langs alle plekken die donker blijven.

De kleuren van onze huurfietsen zijn die van de stad en van de plaatselijke FC: geel en groen. Het laatste blad aan de bomen voegt zich in het kleurschema, mengt er tinten van oranje en bruin bij. Aan bomen geen gebrek aan het Lange en het Korte Voorhout en langs het vroegere duinmeertje dat nu de Hofvijver heet. In de naam van de stad weerklinkt de haag, het bos waar de graven van Holland vanuit hun buitenverblijf op jacht gingen. Dat bos staat er nog altijd. De oversteek naar de rand ervan, de Koekamp, is snel gemaakt en daar staan we in een oase van geel en groen. De weelde van een bos aan de rand van het centrum dankt Den Haag aan Willem van Oranje. In een Acte van Redemptie bepaalde de prins in 1576 dat niemand er een boom mocht kappen en dat het bos nooit verkocht zou mogen worden.

De Acte is nog altijd geldig en rolt de groene loper uit voor fietsers en wandelaars die via paleis Huis ten Bosch en achterliggend duingebied vrijwel ongehinderd de stad kunnen verlaten. Het Nationaal-Park-in-oprichting Hollandse Duinen, onlangs verkozen in de topdrie van mooiste natuurgebieden van Nederland, is de achtertuin van Den Haag. Op de Waalsdorpervlakte is de stilte net iets zwaarder dan elders, de grote bronzen luidklok bij de herdenkingsplek zwijgt oorverdovend. Vrij als we zijn om te gaan waar we willen, fietsen we verder en verlengen ons verblijf in het duingebied Meijendel op het terras onder de watertoren.

Dat er nog een andere, verrassende uitvalsmogelijkheid is, ervaren we een dag later wanneer we in onze kano's onder de bomen van het bos door glijden. We pakken een mooie herfstdag aan het einde van het seizoen mee. De laagstaande zon speelt tikkertje met de golfjes op het water en met het verkleurende blad aan de bomen, het wordt snel fris. Hoe heerlijk een kanotocht door de stad in de zomer moet zijn, laat zich raden. Het is zelfs mogelijk de Koninginnegracht af te peddelen, voorbij Madurodam, langs de Scheveningse Bosjes tot in het Westbroekpark.

De Koninginnegracht is een van de andere groen omzoomde toegangswegen naar het Haagse centrum, onderdeel van onze fietstocht van de voorgaande dag. In de tijd van Mesdag liep de gracht onder de naam het Kanaal door tot vlak achter de duinen, aan de rand van Scheveningen. Alleen de naam van de Havenkade herinnert er nog aan, de havenkom is gedempt.

De dagen van Mesdag komen niet terug. De bomschuiten op het strand van Scheveningen hebben plaatsgemaakt voor surfboards en strandstoelen. Het Paviljoen Von Wied is een van de weinige herkenbare gebouwen en weet zich nu aan alle kanten -omringd door de kunstwerken van museum Beelden aan Zee. Over de hoogbouw op en rond het Seinpostduin kan ik hier heel onaardige dingen schrijven, maar dat doe ik niet. Met mijn gezin fiets, vaar en wandel ik door Den Haag. Ik zie hoe mijn kinderen zich vergapen aan de wolkenkrabbers en alles wat nieuw, hip en flitsend is. Ondertussen geniet ik van het vele groen dat dit zo'n heerlijke stad maakt om doorheen te dwalen. Dat de bomen langzaam kaal raken, doet daar hoegenaamd niets aan af.

Eropuit in Den Haag

Haagsche Stadsfiets

Op acht adressen in de stad staan geel-groene Haagsche Stadsfietsen klaar. Een dag fietshuur kost euro7,50. fietsverhuurzuidholland.nl

Kanovaren

Bekijk Den Haag eens vanuit het perspectief van een meerkoet. Dan kan vanaf euro7,50 per uur. In de winter alleen voor echte diehards, vanaf 1 april weer voor iedereen.

kanoverhuurdenhaag.nl

De Haagse Toren

Het hoogste restaurant van Nederland serveert onder andere lunch, highest tea en diner op 132 meter. thepenthouse.nl

Meer

Met het Panorama Mesdag, de Mondriaancollectie in het Gemeentemuseum, exposities van het werk van Picasso in Beelden aan Zee en werken uit de British Royal Collection in het Mauritshuis is het dit najaar verleidelijk een museumbezoek aan een groene fietstocht of wandeling te koppelen. Kijk voor alle informatie op denhaag.com

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden