Met dank aan de monniken van Egmond

Twee weken wilde Jan Slagter, voorzitter van Omroep Max, voor een tv-programma zijn intrek nemen in de Abdij van Egmond. Hij hield het nog geen twee dagen vol. Het gemis van mobiele telefoon en laptop bleek onverdraaglijk.

Dan had de monnik Adelbert in de achtste eeuw na Christus meer rust in z'n lijf. Als volgeling van Willibrord was hij vanuit Ierland uitgezonden naar de kustgebieden van wat later Holland zou gaan heten en waar het volk van de Friezen met hun voorman Radboud tevergeefs had geprobeerd zich te ontworstelen aan het strakke regime van de Frankische koningen. Na de dood van Radboud veroverden de Franken het gebied tot aan de Vlie en in 719 kon Willibrord zijn zendingswerk voltooien. Hij stichtte een kerk in Heiloo, waaraan ook Adelbert was verbonden.

Met enorme werklust trok de geloofsverkondiger in het rond en werd mateloos populair bij de bevolking. Horden fans reisden de nieuwbakken reli-BN'er achterna. Om hen te ontlopen trok hij zich herhaaldelijk terug in de kuststreek die vanwege een zeegat in de duinen werd aangeduid als 'Egmond'. In dat moeilijk toegankelijke landschap met eenvoudige nederzettingen tussen moerassen en geulen, vond hij rust. Omstreeks 740 is Adelbert overleden, op ongeveer een kilometer afstand van het huidige dorp Egmond-Binnen. Hij werd begraven in de grond die nog steeds zijn naam draagt: de Aldelbertusakker. Boven zijn graf werd een houten kapel gebouwd, als blijk van verering.

Op die Adelbertusakker begint onze wandeling. Die is niet meer te vergelijken met de situatie die Adelbert aantrof, toen de zee hier nog vrije toegang tot het achterland had via een gat tussen de jonge, onvolgroeide duinen.

Al snel na zijn dood werden aan Adelbert wonderen toegeschreven. Zo ging het verhaal dat een benedictijnse non, Wilfsit, in haar dromen driemaal een verschijning van Adelbert kreeg. Hij zou haar hebben opgeroepen zijn gebeente over te brengen naar een graf waar het beter kon worden vereerd. Dat lukte, met medewerking van Dirk I, die enig gevoel voor marketing niet kan worden ontzegd. Deze eerste graaf van Holland liet maar al te graag een kapel bij Egmond bouwen en daar de beenderen begraven als relikwie en publiekstrekker.

De houten kapel werd later verwoest en vervangen door een abdij voor benedictijner monniken die afkomstig waren uit Gent. Op de plaats van het oorspronkelijke graf ontstond spontaan een geneeskrachtige bron, die de naam Adelbertusput kreeg. Nog steeds bezoeken pelgrims die plek en bidden er voor genezing van hun oogkwalen. En jaarlijks wordt op 25 juni of de zondag vlakbij, op de akker een speciale mis opgedragen voor de heilige monnik. Adelberts beenderen kregen een plaats in de kapel van de abdij in Egmond-Binnen. Daar ligt ook zijn schedel, die na wetenschappelijk onderzoek in 1984, zorgvuldig is gereconstrueerd.

Onze wandeling voert allereerst van de Adelbertusakker door Egmond-Binnen naar de Adelbertus-abdij. Niet de originele; die is verwoest in 1573. De huidige abdij dateert uit de jaren dertig van de vorige eeuw en staat op een strandwal. Het gebouw is al van ver te zien, als een baken in het landschap. Dat tafereel van weilanden, dammen, dijken en vaarten is het resultaat van monnikenwerk in letterlijke zin. Vanuit de Egmondse abdij hebben benedictijnen in pijen het zompige land ontgonnen, verbindingen gemaakt tussen de diverse strandwallen, de afwatering geregeld, moestuinen en zelfs een wijngaard aangelegd en ook bleekvelden ingericht.

Dankzij die monniken kunnen we voorbij Egmond-Binnen een hek beklimmen. We passeren een oud haventje waar omstreeks 950 de stenen werden aangevoerd voor de abdij die Dikkie II liet bouwen. We kunnen een van de vele droogmakerijen binnenstappen, over het jaagpad van de duizend jaar oude Egmonderbinnenvaart wandelen en uitwaaien in een bolle westenwind met zilte zeelucht. Waar eens moeras was en gevulde meren golfden, stralen nu in de verte de bollenvelden enkele maanden per jaar in bonte kleuren.

De Heilooër Zeeweg zet ons weer met beiden benen op de grond. Het wordt in de toekomst een ecologische verbindingsroute, maar is vooralsnog een decibellen brakende roetsjbaan. Misschien wordt het morgen beter, maar komt het ooit goed? We moeten er langs, de noordkant is nog het minst erg. Daar hadden de monniken geen last en geen weet van. Als ze maar droge voeten hielden. Daarom wierpen ze bijvoorbeeld de Hoge Dijk op, die nu rechtstreeks op de abdij aankoerst, en kunnen wij via Rinnegom en Herenweg doorsteken tot aan de duinen. We gaan linksaf over de Van Oldenborghweg en keren terug naar ons startpunt. De uitzichten over de zeewering van zandbergen en strandwallen zijn weids. De Bleek met z'n volprezen zeedorpenflora herinnert aan de tijd dat het tafellinnen en de beddenlakens van de rijken er hingen om te bleken. Een dreun van het klaphek sluit de wandeling af.

Nog één wonder hebben we van Adelbert te goed. Het is een wonder boven wonder: zijn abdijbier 'Sancti Adalberti', geënt met het water uit de bron op de Adelbertusakker, gemengd met bloesem van de linden die daaromheen staan. Een blonde tripel, om je tong te strelen en je hoofd leeg te maken.

Oude polders, jonge duinen

Monnikenpad

Deze wandeling loopt door de historie van Egmond-Binnen, langs historische plekken, door oude polders en jonge duinen met westenwind en zilte zeelucht. Veel hebben we op deze route te danken aan de mensen die hier letterlijk hun monnikenwerk verrichtten.

Route

Begin- en eindpunt van de route is de parkeerplaats nabij de Albertusakker. De beschrijving van het 9 km lange Monnikenpad is voor 6 euro te koop in alle boekhandels in de omgeving. De route is gemarkeerd met een rode streep. Op twee knooppunten is er een verbinding met het Hoeverpad, waardoor de route uiteindelijk plm. 13 km lang wordt. Je mist zo de (drukke) Heilooër Zeeweg. Honden zijn niet toegestaan op de route.

Abdij

De Albertus-abdij in Egmond-Binnen is dagelijks toegankelijk voor het bijwonen van diensten (zes maal per dag). De abdijwinkel met religieuze boeken en andere artikelen is vrijwel dagelijks open. Ook worden kaarsen gemaakt, potten gebakken en abdijbieren verkocht. Ruime parkeerplaats. Info www.abdijvanegmond.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden