Met carnaval is 't spergebied, maar bezuiden Striepersgat lonkt de stille heide.

Carnavalsmaandag is een merkwaardige dag om in het zuiden des lands uit wandelen te gaan. Die paar februaridagen per jaar is het leven bezuiden de grote rivieren totaal ontwricht.

Iedereen is vrij, restaurants zijn gesloten of doen dienst als feestzaal, en cafés ruimen de zooi van de vorige avond op voor ze in de loop van de middag de bierpomp weer rijkelijk laten stromen.

Pas als we het bord 'Striepersgat' passeren, aan de gemeentegrens van Valkenswaard, dringt tot ons door dat we carnavalsgebied betreden. Het dorp is nog in diepe rust. Door verlaten straten bezaaid met slingers en confetti, tussen de huizen hier en daar een eenzame praalwagen - stille getuigen van de carnavalsoptocht van de vorige dag - rijden we gauw door naar Borkel. 'Een kern met pit', zegt het informatiebordje, maar een paar dagen per jaar heet het hier 'Mulkgat'.

We boffen: in Café 'De Woeste Hoeve' is het carnavalsgeweld nog niet losgebarsten, en ze hebben er nog verse koffie ook. Waar komen de carnavalsnamen van deze dorpen eigenlijk vandaan? De waardin weet er meer van: “Striepersgat herinnert aan de bloeiende sigarenindustrie die Valkenswaard gekend heeft. Striepen betekent scheuren: de tabaksbladeren werden gescheurd voordat ze te drogen werden gehangen. En Mulk? Dat is gewoon Brabants voor melk.“

We slagen er maar niet in de panelen te vinden met het toeristisch informatiepunt dat de routebeschrijving ons belooft. In restaurant 'De Zwaan', tevens VVV-post (!), staart men wazig naar ons kaartje. De aanwijzingen zijn zo verwarrend en tegenstrijdig dat we maar besluiten de hoofdstraat door Borkel aan te houden, richting Schaft, en daar de route op te pakken. Vanaf hier leidt de wit-gele bewegwijzering ons vlekkeloos rond, door bos en open veld, over de hei en langs de vennen waarmee dit gebied rijk gezegend is.

De tijd heeft hier, in het grensgebied met België, een beetje stilgestaan. Het Kempische dorp Borkel en Schaft met zijn twee dorpskernen aan weerszijden van de Dommel, heeft nog een echt landelijk karakter. Langs de slingerende hoofdweg staan verschillende mooie boerderijen. Als we net buiten Schaft de Maastrichterweg oversteken, vangen we flarden op van het carnavalsorkest, dat de laatste hits nog eens doorneemt.

Even later, op het zandpad evenwijdig aan de Abdijweg, hebben de buizerds het overgenomen van de koperblazers. Uitkijkend over de stille, grauwe winterweilanden, ontwaren we, boven de aangrenzende bomenpartij uit, het hoogste torentje van de Achelse Kluis. Even verderop hebben we opeens onbelemmerd zicht op het bekende trappistenklooster.

Over de Kloosterdijk, de Abdijweg en de Kluizerbrug over de Tongelreep lopen we richting klooster. Op de brug links een luisterrijk uitzicht over het beekdal van de Tongelreep, rechts liggen de ommuurde landerijen van de Sint Benedictusabdij, zoals de Achelse Kluis officieel heet.

De Kluis, begonnen als grenskapel, was in de 17de eeuw een schuilkerk voor rk gelovigen die van de protestantse machthebbers niet in Noord-Brabant naar de kerk mochten. De abdij is in 1845 op de plaats van kapel gebouwd, en werd betrokken door cisterciënzers (trappisten) uit het Belgische Westmalle.

De tijd dat de monniken achter deze lange muren vlijtig in de boomgaarden werkten, is lang voorbij. Maar het ambt van bierbrouwers, dat ze tot 1914 uitoefenden, hebben ze in 1998 weer opgenomen. Achel Trappist zal best smaken, maar sinds 1 januari 2006 is de befaamde winkel van broeder Martinus helaas op maandag gesloten. Dat geldt ook voor de splinternieuwe herberg, de 'galerie' met religieuze kaarten, boeken, cd's, heiligenbeelden en rozenkransen, en de tentoonstellingshal, die zijn opgetrokken op de plaats waar vroeger de varkensstallen stonden.

Ter hoogte van de toegangsdreef naar de abdij slaan we linksaf. Wind ritselt door de dorre beukenblaren, over de akkers rechts ligt een zachtgroen waas - prille voorbode van de naderende lente. We betreden het terrein van de boswachterij Leende, een uitgestrekt en afwisselend natuurgebied.

Nadat in vroeger tijden de paters het beekdal van de Tongelreep hadden ontwaterd en geschikt gemaakt voor de landbouw, heeft Staatsbosbeheer dat hier sinds 1989 de scepter zwaait, er weer een natuurgebied van gemaakt. Ook de Tongelreep, al in de Middeleeuwen door de paters gekanaliseerd, heeft in 1995 zijn slingerende loop teruggekregen, zodat het gebied weer natter aan het worden is.

We steken de Groote Heide over. Ze zal kleiner zijn dan haar Drentse grote broer, maar is zeker zo mooi en minstens zo stil. In deze ware oase van rust is er tot aan het Laagveld geen enkele gehoorsvervuiling, nog niet van het miniemste verkeersgedruis. Wat een verademing. Dit is puur genieten.

Tijdens de Middeleeuwen ontstond er op deze heide een bloeiende 'valkerij'; het Leenderbos lag op de trekroute van de slechtvalk. Valkenvangers verschansten zich hier in ingegraven plaggenhutten. Gebruikmakend van een ingenieuze constructie van lijnen, riempjes, zandheuveltjes en vangnetten, met klapeksters als verspieders en duiven als lokaas, haalden de bedreven valkenvangers uit Leende en omgeving hier menige slechtvalk uit de lucht. De adel gebruikte deze valken voor de jacht. Door de opkomst van het geweer in de 18de eeuw nam de belangstelling voor de valkenjacht af. Hier op de hei werd de laatste valk in 1928 gevangen.

Vlak onder Valkenswaard passeren we het kapelleke van Onze Lieve Vrouwe van de Drie Bruggen. Maria blijkt ook gesteld op rust, begrijpen we uit haar vermaan aan de voorbijganger: Hier vur dees kléin kapèlleke / vlakbij de Linderhei / doar ruste we 'n wèlleke / bij ons moeder van de Mei.

Ook het laatste gedeelte van de tocht is de moeite waard: eerst een kwartiertje weilanden, dan een afwisselend natuurgebied, met onder meer Brugsche heide, Brugven en Dommelvallei. Terug in Borkel stappen we gauw in de auto: dat kopje koffie kunnen we wel vergeten, voor de eenvoudige wandelaar is het hier nu even spergebied.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden