Met camera's en sensors is een winkeldief straks op grote afstand te herkennen

De Designer Outlet in Roermond wordt een proeftuin van de politie, die data-analyses gaat inzetten in de strijd tegen winkeldieven. Beeld HH

Zakkenrollerij en winkeldiefstal zijn een hardnekkig probleem in het outletcentrum in Roermond. De politie hoopt dat met sensoren en computerkracht de kop in te drukken.

In de strijd tegen rondreizende zakkenrollers en winkeldieven gaat de politie Limburg camera's en andere sensoren inzetten. Het project, dat naar verwachting aan het einde van deze maand kan beginnen, is gericht op de gemeente Roermond. De Designer Outlet is daar een populaire winkelbestemming voor dagjesmensen, maar ook voor wat de politie 'mobiele bandieten' noemt: groepen dieven, vaak afkomstig uit Oost-Europa, die steeds op andere plekken toeslaan.

Het doel van het project, dat 'Sensing' heet, is om de dieven zo vroeg mogelijk in het vizier te krijgen. Camera's die kentekens herkennen, moeten verdachte auto's op weg naar het winkelcentrum al op de snelwegen rond Roermond signaleren. Wat de politie betreft, is dat nog maar het begin. Ook wifi-trackers, die signalen opvangen van telefoons op zoek naar een internetverbinding, kunnen interessante gegevens toevoegen. Ze kunnen bijvoorbeeld de telefoon detecteren van een eerder betrapte zakkenroller, maar ook de looproutes van bezoekers volgen en op basis daarvan verdacht gedrag herkennen.

De politie werkt daarvoor samen met de TU Eindhoven. Op de universiteit worden straks grote hoeveelheden gegevens geanalyseerd om het afwijkende gedrag van dieven in kaart te brengen. Daarvoor moet je ook weten hoe een gemiddelde bezoeker in het winkelcentrum rondloopt, zegt Marius Monen, programmamanager Data Science op de TU. "Die loopt bijvoorbeeld langs de rekken, past weleens wat. Een zakkenroller blijft juist een beetje rondhangen in een hoek."

Privacy-inbreuk

Met het onderzoek zijn veel gegevens gemoeid, erkent Monen. Toch is de privacy-inbreuk volgens hem beperkt, omdat de data worden geanonimiseerd en naar niemand te herleiden zijn. "Wij zijn ook niet geïnteresseerd in het gedrag van specifieke bezoekers, maar alleen in de patronen binnen grote groepen. Pas als we die kennen, kan de politie inzoomen op bepaalde individuen: dieven."

Het is vervolgens aan de politie om het signaal van de computeranalyse te wegen. Het algoritme kan wel denken dat het hier om een winkeldief gaat, maar dat betekent niet dat agenten er direct met groot geschut op afgaan, benadrukt Theo van der Plas, bij de politie verantwoordelijk voor digitalisering en internetcriminaliteit. "Uiteindelijk draait het om gezond verstand van de agenten ter plaatse. Zij bepalen of zij iemand aanspreken, of dat het vals alarm is." Agenten bespreken hun ervaringen met de onderzoekers in Eindhoven, zodat die zo nodig het algoritme kunnen verbeteren.

Agenten bekijken op de TU Eindhoven de door camera's en sensoren verzamelde gegevens. Beeld Merlin Daleman

De gegevens die verzameld worden, vallen onder de Wet politiegegevens. Dat betekent dat ze onderdeel zijn van een langlopend strafrechtelijk onderzoek naar mobiele bandieten. Het Openbaar Ministerie gaf daar toestemming voor.

Als de proeftuin in Roermond een succes blijkt, dan ziet Van der Plas meer kansen voor de inzet van sensoren tegen criminaliteit. Bijvoorbeeld in de aanpak van plofkrakers of het tegengaan van drugshandel in de Rotterdamse haven.

Afschrikmiddel

Ook projectleider Elle de Jonge ziet meer mogelijkheden. "Nu gebruiken we alleen sensoren van de politie en van gemeentelijke beveiligingscamera's, maar ik kan me voorstellen dat er meer en andere sensoren bijkomen als dat een beter resultaat oplevert."

In Roermond hoopt de politie niet alleen meer dieven in de kraag te vatten, maar ze ook af te schrikken. Dat is ook voor de gemeente een belangrijke reden mee te werken aan het project. "We willen niet het imago hebben dat je hier nog meer dan in de Efteling heel goed op je spullen moet passen", zegt Rianne Donders, burgemeester van Roermond. "Het zou mooi zijn als de techniek ervoor kan zorgen dat de groeiende groep zakkenrollers wordt tegengehouden. En dat de politie zich op andere zaken kan richten."

Sensing: hoe werkt dat?

Een auto met een Duits kenteken rijdt vanaf de Duitse grens richting Roermond. De camera boven de snelweg is niet alleen uitgerust met kentekenherkenning, maar ook met de nieuwste techniek om te zien hoeveel mensen er in de wagen zitten. Vier, is de conclusie. In een met computerschermen gevulde kamer op de TU Eindhoven komt er nu een melding binnen.

Als de auto ook nog de afslag naar het outletcentrum in Roermond neemt, en de wifi-trackers bij dat winkelcentrum een telefoon van de inzittende herkennen als die van een bekende winkeldief, gaan de alarmbellen af. Het 'operationeel centrum' van de politie wordt ingeschakeld en agenten in de buurt wordt gevraagd eens ter plekke te kijken.

Voorlopig is de hierboven beschreven situatie nog hypothetisch. De politie gebruikt het voorbeeld om aan te geven waar ze eind deze maand mee van start wil gaan. De kentekenregistratie via de zogenoemde ANPR-camera's is een bestaande techniek, met het tellen van het aantal inzittenden wordt nog volop getest.

"We dachten het eerst met warmtesensoren te doen", zegt projectleider Elle de Jonge. "Maar de voorruit van de auto bleek dat tegen te houden. Dus kijken we nu of het lukt met objectherkenning, een vorm van videotechnologie." Alle gegevens van al die verschillende sensoren worden door de computer geanalyseerd. Die kent aan de hand van een aantal opgestelde kenmerken punten toe aan een naderende auto.

Om een voorbeeld te noemen: de politie weet dat mobiele bandieten vaak in een witte auto rijden van Duitse makelij. Nadert zo'n auto het outletcentrum, dan levert dat punten op. Ook werken de dieven vaak in groepen. Ziet de camera een volle auto, dan levert dat dus ook punten op. Hoe hoger de totale score, hoe verdachter de auto.

Op dit moment zijn er zeventien van dergelijke kenmerken van rondreizende dieven geformuleerd voor het project in Roermond. Maar dat kan snel veranderen, als uit de praktijk blijkt dat agenten telkens op de verkeerde worden afgestuurd, of als dieven hun gedrag gaan aanpassen.

Lees ook:

Wat doet de politie die enorme hoeveelheid camerabeelden?

De databank van de politie stroomt vol met bewakingsbeelden, 'maar als het gaat om het veiligheidsgevoel is er weinig bewijs dat de camera werkt'.

De criminaliteit daalt, maar hoe en waarom precies?

De daling van de criminaliteit is volgens het CBS een mysterie. Toch is er volgens criminologen wel degelijk een verklaring: het is een spel van vraag en aanbod.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden