Opinie

Met bézige burgers krijg je meer goede energie

Beeld Fadi Nadrous

Geef burgers mogelijkheden voor een snellere overstap naar schone energie en een vitalere samenleving, stelt Marten Wiersma, de voorzitter van commissarissen van windenergiecoöperatie Zeeuwind, voor.

Boze burgers weten de aandacht van politieke partijen op zich gevestigd. Bézige burgers, zoals wij, willen dat ook graag. Onze wens: een overheid die mogelijkheden geeft om de energievoorziening én de samenleving bij de tijd te brengen.

De mensen die dertig jaar geleden windenergiecoöperaties opzetten, liepen al warm voor energietransitie toen het nauwelijks een thema was. Inmiddels heeft een aantal coöperaties zich ontwikkeld tot stevige en vitale ondernemingen. Met leningen van hun duizenden leden kunnen ze, ondanks zwabberend overheidsbeleid, laten zien dat groene energieproductie een goed rendement oplevert. Ook de zonneprojecten van deze bezige burgers met hun eigen onderneming leveren inmiddels groene stroom én een mooi rendement.

Nu de noodzaak om de energievoorziening in Nederland toekomstbestendig te maken - eindelijk - tot de politiek is doorgedrongen, gaan meer burgers (opnieuw) aan de slag. Het enorme aantal energie-initiatieven maakt duidelijk dat de participatiesamenleving niet enkel in het zorgdomein is te vinden. Met wisselend succes wordt aan de energietransitie gewerkt. De overheid zou deze ambassadeurs moeten koesteren.

Komende jaren krijgen we te maken met een omslag die grote invloed zal hebben op de manier waarop we wonen, werken en ons verplaatsen. Dat is ingewikkeld, dat duurt lang en dat kost geld (maar levert ook geld op). Er zijn weinig betere argumenten voor meer burgerbetrokkenheid te vinden. Want juist burgers weten wat er in hun omgeving moet gebeuren en hoe de overstap naar schone energie kan bijdragen aan meer leefbaarheid.

Omdat windenergie de kurk is waarop de burgercoöperaties drijven, zal een nieuw kabinet ook moeten inzetten op ‘wind op land’ en daar de lessen die op zee zijn geleerd gaan toepassen. Zo doet het kabinet er goed aan om de kosten te reduceren door innovatie en samenwerking en de rekening van netaansluitingen bij Tennet of de regionaal netbeheerder te leggen. Verder moet het nieuwe team in Den Haag zorgen voor betere betrokkenheid van mensen in de buurt én de wil hebben om door te bijten bij nieuwe projecten.

Op die manier krijgen we meer houvast in de voorbereidingen waardoor windenergie veel gemakkelijker (letterlijk en figuurlijk) de energie kan leveren voor een meer vitale samenleving.

Windturbines worden vooral in dunbevolkte gebieden geplaatst, maar ook daar hebben mensen graag invloed op hun omgeving. Als in jouw dorp net de winkel, de school en de bibliotheek gesloten zijn, wil je echt wel meepraten over wat er wél komt.

Flinke oppepper

Burgers kunnen en willen bijdragen. Daarvoor hebben ze heldere kaders nodig, maar vooral vertrouwen en ruimte voor eigen, creatieve oplossingen.

Rijk, provincies en gemeenten kunnen dat stimuleren. Regionale samenwerking van overheden met energiecoöperaties, andere maatschappelijke organisaties en bedrijven kan de samenleving een flinke oppepper geven. Voorbeelden? Behoud van de dorpskerk, bijdragen aan energiebesparing, het energiezuinig maken van woningen en het in de benen helpen van dorpscoöperaties. Dan wordt windenergie de motor van vernieuwing in (krimp)regio’s.

Een belangrijke stimulans kan komen van het Rijks Vastgoedbedrijf als het ophoudt met het eisen van hoge vergoedingen voor gebruik van rijksgrond. Die vergoedingen lopen nu op tot 30.000 euro per jaar per turbine en drijven de kosten van burgerinitiatieven op. Schrap die grondvergoeding in de regio voor initiatieven die bijdragen aan energietransitie.

En het zou prachtig zijn als we windturbines op waterkeringen kunnen bouwen. Er zijn al geslaagde pilots. Is er een mooiere combinatie denkbaar om de strijd tegen klimaatverandering te symboliseren?

De Derde Kamer

De Derde Kamer geeft stem aan burgerbewegingen die het heft in eigen hand hebben genomen voor een betere samenleving. In dit virtuele parlement van Trouw doen ze vast voorstellen aan de nieuwe Tweede Kamer en het aankomend kabinet. Vandaag: Zeeuwind, een van de grootste windenergiecoöperaties in Nederland

Zeeuwind

Windenergiecoöperatie Zeeuwind is opgericht in 1987 en heeft inmiddels meer dan 2000 leden, die in totaal meer dan 7 miljoen euro hebben ingelegd.

Het eigen windmolenpark heeft in totaal 30 megawatt in productie; nog eens 30 mw is in aanbouw. Intussen investeert de coöperatie ook in zonprojecten. De mogelijkheden voor getijdenenergie worden onderzocht.

Eind 2016 stond de teller van het aantal geregistreerde energiecoöperaties in Nederland op 313.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden