Column

Met Arib als Kamervoorzitter ontstaat de Hollandse Droom

PvdA'er Khadija Arib en Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie voorafgaand aan het wekelijkse vragenuurtje in de Tweede Kamer.Beeld anp

De staatsrechtgeleerde George van den Bergh stelde zich tachtig jaar terug de niet zo gemakkelijke vraag wat het diepste wezen van de democratie is. Zijn antwoord was dat dat wezen 'veeleer ligt in haar verdraagzaamheid, in haar eerbied voor de persoonlijkheid van iedere mens, dan in het meerderheidsbeginsel'.

Hij beschouwde daarom de grondrechten waarin die eerbied tot uitdrukking komt, de vrijheid van godsdienst en overtuiging en de gelijkheid van iedereen voor de wet, als de onaantastbare beginselen van onze vrije staat. Wil je elkaar op democratische wijze bestrijden, was zijn vervolgredenering, dan moet je het daarover eens zijn. Bovendien moet je bereid zijn een gedachtenwisseling aan te gaan.

De vraag is of het huidige publieke en politieke debat deze toets kan doorstaan. Is, anders gezegd, de overeenstemming over de grondslag waarop de vreedzame strijd wordt gevoerd nog aanwezig? De democratie wordt niet zo frontaal bedreigd als in de dagen van Van den Bergh, maar er is wel reden tot ongerustheid als de persoonlijke integriteit van een kandidaat-Kamervoorzitter vanwege haar afkomst in twijfel wordt getrokken.

Bekladding
De PVV meent dat het PvdA-Kamerlid Arib, die in december haar kandidatuur stelde, geen voorzitter kan worden omdat zij door haar dubbele nationaliteit 'onderhorig is aan de koning van Marokko'. Het is een onzinnig verwijt aan iemand die al achttien jaar lid van de Tweede Kamer is, een- en andermaal de verklaring van trouw aan de Grondwet heeft afgelegd en zich niet eens van de Marokkaanse nationaliteit kán ontdoen. Maar de bekladding van haar blazoen belast de verkiezing om het voorzitterschap wel en zal er wellicht een beslissende invloed op hebben.

Het interview met Arib afgelopen zondag in het tv-programma 'Buitenhof' ging vrijwel geheel over haar geloofwaardigheid als kandidaat. Naar haar visie op de democratie en op de positie en het functioneren van de Tweede Kamer werd, hoe voor de hand liggend ook, niet gevraagd. Ja, wat zou ze doen als Wilders opnieuw het woord 'nepparlement' in de mond zou nemen? Ze zou dat niet aanvaarden. Prompt reageerde Wilders per tweet: 'Een Kamervoorzitter met een dubbele nationaliteit die de vrijheid van meningsuiting om zeep wil helpen. Nepkandidaat'.

Hollandse Droom
De aanval van Wilders op de dubbele nationaliteit van Ahmed Aboutaleb in 2007 heeft het derde kabinet-Balkenende niet belet deze immigrant van Marokkaanse afkomst voor te dragen voor het burgemeesterschap van Rotterdam, in die dagen een politiek zwaar verdeelde stad.

Zou de Kamer het aandurven Arib te kiezen ondanks de ophef die de PVV over haar kandidatuur veroorzaakt en daarmee iets van een Hollandse Droom zichtbaar te maken: van immigrantenmeisje tot voorzitter van het hoogste college van staat? Over haar capaciteit als voorzitter van de vergadering hoeft geen twijfel te bestaan na de voorbeeldige wijze waarop ze vorige maand het geladen debat over de Teevendeal leidde. Arib verstaat de kunst leiding te geven zonder zelf op de voorgrond te treden.

Aan de andere kant is de Kamer na het ongelukkige voorzitterschap van Van Miltenburg allicht geneigd op safe te spelen en de onbesproken Van Toorenburg (CDA) te kiezen. In haar voordeel kan werken dat, afgezien van haar capaciteiten, sommige fracties in het zicht van de Kamerverkiezingen in maart 2017 de aandrang zullen voelen voor te sorteren. Het kan dus dat de verkiezing van een nieuwe Kamervoorzitter het begin is van de formatie van een volgend kabinet.

Nationale rok
In dit perspectief zijn de ogen vooral gericht op de VVD. Kiezen de liberalen voor de kandidaat van de huidige coalitiepartner of voor de kandidaat van wellicht de volgende? Het partijpolitieke hemd is altijd wat nader dan de nationale rok, al is de betekenis van een gezaghebbende Kamervoorzitter deze keer groter dan ooit. De moeilijkheid is dat je vooraf nooit helemaal kunt voorspellen hoe iemand zich in het ambt ontpopt.

De Eerste Kamer koos twee jaar terug de vrij onbekende Broekers-Knol, die zich in korte tijd liet kennen als een kundig voorzitter en een onverschrokken hoeder van de democratie. Zij aarzelde niet PVV-senator Faber het woord te ontnemen, toen deze de kwalificatie 'nepparlement' van Wilders herhaalde. Bij haar herverkiezing vorig voorjaar kreeg zij van de senatoren unanieme steun. Broekers is niet bang, een eigenschap die nog altijd tamelijk spaarzaam is op het Binnenhof, maar hard nodig om vriend en vijand in de geest van George van den Bergh van het wezen van de democratie te doordringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden