Met Al-Haddad valt nu eenmaal niet te debatteren

De Islamitische Studentenvereniging Amsterdam (ISA) had een symposium aan de Vrije Universiteit (VU) aangekondigd met sjeik dr. Haitham al-Haddad als spreker over 'De moslim-academicus in het Westen', inclusief een vraag- en antwoordsessie. Omdat het een symposium betrof, zou je meer sprekers hebben verwacht. Het ging er echter slechts om één, en deze werd bovendien aangekondigd als iemand die 'geautoriseerd' was om antwoord te geven op religieuze vraagstukken. En een vraag- en antwoordsessie is geen debat.

Dit 'symposium' betekende dus feitelijk onderwijs door iemand die de antwoorden op religieuze vragen in pacht heeft en met extern gezag spreekt. Hoewel deze opzet een open academische gedachtenwisseling op voet van gelijkheid uitsluit, heeft de VU gastvrijheid verleend.

Leest men vervolgens het persbericht van de VU over de intrekking van de gastvrijheid omdat de sjeik publiek beschuldigd is van antisemitisme, dan lijkt het wel alsof ze het over een ander symposium heeft. Het persbericht suggereert dat de ISA 'debat' beoogde en dat dit door de ontstane commotie niet meer mogelijk is. Maar men kan met deze sjeik net zo min debatteren als met ieder ander die 'geautoriseerd' spreekt.

De VU bevestigt haar onwil om in te zien wat er werkelijk op dit symposium zou plaatsvinden door te stellen de ruimte ter beschikking te hebben gesteld omdat ze een 'dialoog over en tussen religies' voorstaat. Stel dat mijn hersteld-hervormde collega-hoogleraar in zijn hoedanigheid van predikant catechisatie geeft aan studenten, dan kan de VU daar ruimte voor ter beschikking stellen, maar dat kan dan natuurlijk geen symposium, debat of dialoog heten. De predikant spreekt daar immers met gezag en de leer van de kerk die hij dan onderwijst is in die context geen onderwerp van vrije discussie.

Heeft de VU zich dus in de luren laten leggen? Ze is in elk geval naïef geweest. De VU heeft een traditie van debat en dialoog hoog te houden. Maar toen de VU in 1933 een Duitse geestverwante academicus had uitgenodigd om te spreken en daarna ontdekte dat de man lid was van de nazi-partij, trok de rector de uitnodiging in. Niet omdat hij bang was voor een debat, maar omdat de nazi's dialoog en debat uitsloten. Deze Duitser had de zijde van de onvrijheid gekozen en dat is niet met de wetenschap te rijmen.

De VU verdedigde dus de geestelijke vrijheid, door te toetsen of een spreker op de grondslag van die vrijheid stond. Het is jammer dat de VU haar eigen traditie niet scherper voor ogen had, toen het verzoek van de ISA om zaalruimte binnenkwam - en jammerlijk hoe ze in het persbericht haar integriteit probeert te redden.

Elke religie is inderdaad welkom aan de VU, maar geautoriseerde sprekers bestaan in de wetenschap niet. Het feit dat ISA voorwendde dat de onemanshow een symposium betrof en de dommelende VU het opvatte als een debat, geeft aan dat ISA heel goed weet wat de academische spelregels zijn - en dat ze die listig heeft kunnen misbruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden