Mermaid Dawn: de strijd om Tripoli

Libiërs klauteren op een monument in het hoofdkwartier van Kadaffi.Beeld ap

Ze noemden het operatie Mermaid Dawn. Een heimelijk plan van de Libische rebellen, de NAVO en slapende cellen in Tripoli om de hoofdstad te bevrijden van het regime van kolonel Muammar Kadaffi.

Drie maanden geleden vertrokken groepen jonge mannen uit Tripoli in het geheim naar Benghazi, de officieuze hoofdstad van de rebellen en de stad waar de Nationale Overgangsraad zetelt. Daar werden ze door overgelopen militairen getraind en voorbereid op de komende strijd.

Na hun training keerden ze terug naar Tripoli. Over zee, verkleed als vissers of via de Nafusa-bergketen in het westen van het land.
'Ze gingen terug naar Tripoli en wachtten. Ze werden slapende cellen', zei Fadlallah Haroun, een militair woordvoerder van de rebellen die betrokken was bij de planning van de operatie.

Wachten
Veel van de in Benghazi getrainde mannen verbleven ook in steden ten westen van Tripoli, zoals Zintan en Zawiya. Daar wachtten ze op de dag dat de opmars naar de hoofdstad zou beginnen.

En die begon in de nacht van 21 augustus. In Tripoli kwamen zo'n honderdvijftig mannen in opstand, zei Haroun. Ze blokkeerden straten, bonden de strijd aan met de troepen van Kadaffi en zetten controleposten op in de stad.

De wereld werd verrast door de snelheid waarmee de rebellen, bijna ongehinderd door de troepen van Kadaffi, oprukten naar het centrum van Tripoli. Waarom stortte het verzet van Kadaffi-getrouwen zo snel ineen?

Diepe haat
Een deel van het antwoord ligt bij een afspraak die de rebellen hadden gemaakt met het hoofd van het bataljon dat de hoofdstad uit naam van Kadaffi moest verdedigen. Deze man, Mohammed Eshkal, koesterde een diepe haat tegen Kadaffi, omdat de Libische leider zijn neef twintig jaar geleden ter dood veroordeelde. 'Op het uur U zou hij de stad overdragen aan de rebellen', verklaarde Haroun.

'Eshkal wilde wraak nemen, en toen hij zag dat het regime zou kunnen vallen, liet hij het gebeuren.'

Toch vertrouwt Haroun niemand die Kadaffi zo kort voor de beslissende aanval de rug toekeerde. 'Ze wisten dat Kadaffi's dagen geteld waren en daarom liepen ze over', zei Haroun. 'In hun hart zullen ze Kadaffi echter altijd vrezen en zelfs respecteren.'

Grote rol voor de NAVO
De NAVO stond volgens Haroun in contact met de rebellenleiders in Benghazi. 'De NAVO heeft in alle eerlijkheid een grote rol gespeeld bij de bevrijding van Tripoli. Gevechtsvliegtuigen van de NAVO hebben alle doelen gebombardeerd waartegen onze lichte wapens weinig zouden hebben uitgehaald', zei hij.

De NAVO voerde gerichte bombardementen uit op cruciale communicatieposten en wapenopslagplaatsen van het regime. Onbemande vliegtuigen van de Verenigde Staten, zogenoemde Predators, voorzagen de oprukkende rebellen voortdurend van inlichtingen.

Geheime teams
Volgens anonieme diplomaten bij de NAVO speelden geheime teams uit Frankrijk, Groot-Brittannië en enkele Oost-Europese landen een cruciale rol in de operatie. Ze voorzagen de rebellen onder andere van advies op het gebied van logistiek en veiligheid. Ook werd gevechtsvliegtuigen van de NAVO hulp geboden bij het identificeren van doelwitten voor bombardementen.

Militaire adviseurs stonden klaar om de rebellen van inlichtingen te voorzien. In eerste instantie namen militairen uit Qatar hierin het voortouw, maar later kregen ze versterking van adviseurs uit Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië. Hun taak was tweeledig. Ze voorzagen de rebellen niet alleen van inlichtingen, maar moesten er ook voor zorgen dat de rebellen niet geïnfiltreerd of beïnvloed werden door leden van Al-Qaida.

De grondtroepen wisten zich ondersteund door de luchtmacht van de NAVO. Gewapende Predators maakten de weg vrij voor de oprukkende rebellen. Naarmate het begin van Mermaid Dawn dichterbij kwam, voerde de NAVO de luchtaanvallen op Bab al-Azizya, het hoofdkwartier van Gadhafi in Tripoli, en op wapenopslagplaatsen op.

En toen kwam het volk in opstand.

Beeld EPA
Beeld ap
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden