Merkel wil onderwijs uit slop halen

Over het onderwijs liggen bond en deelstaten voortdurend in de clinch. Bondskanselier Merkel wil daar vandaag op een Onderwijstop verandering in brengen.

Het onderwijs in Duitsland bevindt zich in een permanente crisis. Jaar na jaar verschijnen er studies die aantonen dat Duitsland achterblijft bij andere westerse industrielanden. Deze zomer berekende het Nationale Onderwijsinsitituut dat de investering in onderwijs en onderzoek 6,2 procent van het Bruto Nationaal Product bedraagt, flink minder dan het gemiddelde van de OVSE-landen.

Schrikbarend hoog is ook het aantal jongeren dat geen enkele opleiding afmaakt: acht procent. Bovendien zit veertig procent van de jongeren die een lagere beroepsopleiding hebben afgesloten, twee jaar later nog zonder werk. Minstens even groot is het probleem aan de bovenkant van de arbeidsmarkt: het onderwijs levert veel te weinig hoog gekwalificeerde arbeidskrachten af.

Genoeg redenen voor ongerustheid in het land dat zich zo graag op zijn Bildung laat voorstaan. Bondskanselier Angela Merkel heeft het zich deze zomer persoonlijk aangetrokken. Net terug van vakantie reisde ze door het hele land om onderwijsinstellingen, van kleuterscholen tot universiteiten, te bezoeken.

„Duitsland moet weer een Bildungsrepublik worden”, was Merkels boodschap aan de massaal meegereisde pers. Als grote stap vooruit kondigde ze voor de herfst een Onderwijstop aan. Die vindt vandaag in Dresden plaats en moet een plan opleveren om de knelpunten in het onderwijs binnen enkele jaren op te heffen.

Maar de kans van slagen is gering. Dat komt vooral doordat het onderwijs een zaak is van de afzonderlijke deelstaten. Bij de laatste federale hervorming in 2006 is hun invloed op het onderwijs zelfs nog versterkt. In een aantal deelstaten klonk dan ook de kritiek dat Merkel zich met haar rondreis mengde in ’binnenlandse aangelegenheden’.

Het zijn vooral de deelstaatministers van haar eigen partij (CDU) die dwarsliggen. Merkel zal de grootste moeite hebben om hen vandaag op één lijn te krijgen. De scepsis is groot. Van verschillende kanten klinkt de vrees dat de Onderwijstop een ’show’ wordt die slechts vage intentieverklaringen oplevert en geen concrete doelen vastlegt. De leuze ’Levenslang leren’ die Merkel aan de top heeft meegegeven, klinkt velen te vrijblijvend.

Concrete plannen zijn er genoeg. De onderwijswereld, het bedrijfsleven en de vakbonden zijn het er in grote lijnen over eens dat kinderen al in de vroegste levensfase rijp moeten worden gemaakt voor het onderwijs. Dat begint met kinderopvang, een gratis en verplicht voorschools jaar en extra aandacht voor taalvorming bij migrantenkinderen.

Veel scholen hebben de mogelijkheid om de hele dag onderwijs aan te bieden, maar maken er geen gebruik van. Scholen nemen ook nog te weinig sociale werkers in dienst voor individuele begeleiding. Getalenteerde leerlingen met een beroepsopleiding zouden ook zonder middelbaar schoolexamen naar de universiteiten moeten kunnen. Noodzakelijk is dan wel dat de universiteiten meer studieplaatsen aanbieden.

Dat kost allemaal geld. De bondsminister van onderwijs Anet Schavan wil de investeringen in het onderwijs van 6,2 naar 10 procent van het BNP optillen. Dat kan volgens haar uit de overschotten die ontstaan doordat er minder kinderen geboren worden. Anderen willen putten uit de fondsen voor de wederopbouw van de voormalige DDR-deelstaten. Maar ook de deelstaten moeten bijdragen. Die houden echter vooralsnog de hand op de knip.

Algemeen is men het erover eens: het onderwijs mag in geen geval onder de kredietcrisis te lijden krijgen. Zelfs het bedrijfsleven laat weten: „Op de lange duur is het gebrek aan vakmensen voor Duitsland een veel groter probleem dan de financiële crisis van dit moment.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden