Merkel volhardt in gastvrijheid

Angela Merkel. Beeld anp

Coalitiepartner CSU keert zich tegen aanzuigende werking van Duits toelatingsbeleid, maar staat vooralsnog alleen.

Op het Keleti-station in Boedapest houden vluchtelingen uit Syrië portretten omhoog van bondskanselier Angela Merkel. Portretten waarop Merkel de handen ineenslaat ten teken van vrede en saamhorigheid. Op tv zijn beelden te zien van wanhopige vluchtelingen die 'Deutschland! Deutschland!' scanderen.

Nog niet zo lang geleden lieten media over de hele wereld beelden zien van Griekse demonstranten die portretten met zich meedroegen van Merkel, getooid met hitlersnor en nazi-uniform. Het contrast kan niet groter. Het beeld van de rol van Duitsland in Europa pendelt van het ene uiterste naar het andere.

Merkel zelf blijft er stoïcijns onder. "Zulke beelden storen mij niet", zei ze een week geleden. Onverstoord gaat ze verder op haar met klemmen en valkuilen bezaaide pad. Of eigenlijk: twee paden, die nauw met elkaar zijn vervlochten. Het moeilijke Duitse pad en het nog ingewikkelder Europese pad.

Vluchtelingen die zondag aankwamen in Dortmund werden verwelkomd met borden waarop 'welkom in Duitsland' stond. Beeld AP

Opstand
Gisteravond moest ze de binnenlandse strijd over haar koers het hoofd bieden. De afgelopen dagen was de Beierse zusterpartij CSU, coalitiepartner in de regering met de SPD, in opstand gekomen tegen Merkels coulante asielbeleid. Haar afspraak met de Oostenrijkse premier Werner Faymann om duizenden vluchtelingen uit Hongarije toe te laten, was 'het foute signaal'. Het optreden van de bondskanselier heeft volgens de secretaris-generaal van de CSU, Andreas Scheuer, een averechts effect. "De aanzuigende werking van haar uitlatingen moet onmiddellijk worden gestopt", zei hij, zich beroepend op een intern overleg van de CSU-partijtop over een einde aan de vluchtelingenstroom.

Dat uitgelekte overleg heeft bij coalitiepartner SPD tot verontwaardigde reacties geleid. Yasmini Fahimi, secretaris-generaal van de SPD, benadrukte dat Duitsland eens te meer een 'teken van menselijkheid' moet geven, juist omdat het om 'de hoogste waarden van Europa in moeilijke tijden gaat'.

Het coalitieoverleg gisteravond ging over de vraag hoe een en ander binnenlands geregeld moest worden. De versoepeling van regels voor de inrichting van opvangcentra. De versnelling van procedures voor asielaanvragen. De bijdragen van de federale overheid aan de extra kosten voor deelstaten en gemeenten. Allemaal kwesties die om inventieve en flexibele regelingen vragen.

'Wir schaffen das'
De Duitse overheid is daartoe in staat, vindt Merkel. "Wir schaffen das", zei ze meer dan eens. En vooralsnog vindt ze steun onder de zeer hulpvaardige bevolking, aangevuurd door populaire Duitsers uit de amusementswereld en door massamedia als het boulevardblad Bild.

Maar hoe lang houden de Duitsers dat vol? Niet alleen moreel, maar ook financieel? De operatie dit jaar om de in het land verwachte 800.000 vluchtelingen te verwerken, gaat volgens de nieuwste berekeningen 10 miljard euro kosten, alles meegerekend, van extra onderkomens tot extra ambtelijke en onderwijskrachten.

Zelfs Merkels rekenmeester Wolfgang Schäuble, minister van financiën, tekent geen bezwaar aan. De binnenlandse tegenstand van de CSU hangt vooralsnog in een ideologisch vacuüm. Slechts op één punt slaan Merkels tegenstanders een gevoelige snaar aan. Waarom Duitsland? Wat doet de rest van Europa?

Europese regelingen
Critici van Merkels vluchtelingenbeleid verlangen van haar een overtuigend optreden in Europa. Er moeten regelingen komen die de asielzoekers over de EU-lidstaten verdelen. En er moet Europees beleid komen om de oorzaken weg te nemen die mensen doen vluchten.

Intussen volhardt Merkel in haar positie. Ze noemt Duitsland voor vluchtelingen een 'land van hoop en kansen'. Tegenover onwillige partners in Europa klinkt dat misschien als Jezus' uitspraak: Laat de kinderen tot mij komen. Maar het door en door geseculariseerde Duitsland ziet dat vooral als een humanitaire oproep, die navolging verdient.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden