Merkel: Harde afspraken hervormingen

Rutte: Contracten mogen soevereiniteit nationale parlementen niet aantasten

BRUSSEL - De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft een vurig pleidooi gehouden voor bindende contracten tussen de Europese Commissie en de EU-lidstaten over noodzakelijke hervormingen. Ze deed dat gisteren op de eerste dag van de eurotop in Brussel.

Zulke contracten zouden dwingender zijn dan de beleidsaanbevelingen die de Commissie nu aan lidstaten doet. Die wegen weliswaar zwaar, maar formeel hoeven de lidstaten zich er niets van aan te trekken.

Het idee van de bindende 'lidstaatcontracten' is vorig jaar geopperd door Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders. Nu Merkel is begonnen aan haar derde ambtstermijn als bondskanselier, greep ze de eurotop aan om het plan weer in de groep te gooien. Ze ziet dergelijke contracten als een noodzakelijke versterking van de economische unie.

Premier Rutte zei bij aanvang van de laatste eurotop van het jaar dat Nederland niet akkoord zal gaan met contractuele verplichtingen met Brussel die de Tweede Kamer buitenspel zetten. Hij had dat woensdag diezelfde Kamer al toegezegd.

"Ik ben niet van plan juridisch bindende contracten te tekenen", aldus de premier gisteren. "Het instrument van de contracten is een Duitse wens. Dat blokkeren wij niet, maar we hebben wel gezegd: dit mag nooit ten koste gaan van onze soevereiniteit." Volgens Rutte zijn de contracten vooral bedoeld voor andere landen, die treuzelen met hun hervormingen. "Waar het om gaat is: hoe krijgen we landen als Frankrijk en Italië aan het hervormen. Daar zit natuurlijk de frustratie, dat dat te weinig gebeurt."

Hij kan zich echter niet vinden in de Duitse gedachtengang dat de bindende contracten de kans op hervormingen vergroten. "Ik denk niet dat dat zo werkt. Daarom is het van belang dat de Tweede Kamer het laatste woord heeft, áls die contracten er al zouden komen, en dat ze ten hoogste politiek bindend zijn en niet juridisch."

Een besluit is er gisteren niet over genomen, of het moet zijn om er op de eurotop van juni volgend jaar iets concreter over door te praten. Daaruit kan ook worden opgemaakt dat de regeringsleiders de kwestie even willen laten rusten met het oog op de Europese verkiezingen van mei. Een voorstel over bindende contracten vanuit 'Brussel' zou in de campagne koren op de molen zijn van de eurofobe partijen zoals de PVV in Nederland en Ukip in Groot-Brittannië.

Omstreden is ook een eventueel 'solidariteitsmechanisme' dat een lidstaatcontract zou moeten vergezellen. Een land dat hervormingen toezegt, zou daarvoor beloond moeten worden met bijvoorbeeld goedkope leningen. Onder meer Nederland is daar faliekant tegen, omdat de hervormingen in het belang van het land zelf zijn en beloning dus een verkeerd signaal zou geven.

Zuidelijke landen vinden die koppeling juist wel verdedigbaar, omdat ze al zo veel dwingende maatregelen van buitenaf hebben moeten slikken. De Italiaanse premier Letta zei dat hij het logisch zou vinden positieve prikkels in te bouwen bij afspraken met de EU over hervormingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden