Merkel en Hollande vormen blok tegen nationalisme

Angela Merkel en Francois Hollande. Beeld afp
Angela Merkel en Francois Hollande.Beeld afp

Nee, zo historisch beladen als in 1989 was het niet. In dat jaar spraken Helmut Kohl en François Mitterrand in een emotionele zitting het Europees Parlement in Straatsburg toe, nog geen twee weken na de val van de Berlijnse Muur. Vandaag gingen de Duits-Franse regeringsleiders op herhaling in de Elzas, het gebied dat zo vaak van eigenaar is gewisseld en waar zoveel bloed van beide landen is vergoten in talloze oorlogen tot 1945.

Christoph Schmidt

Alleen al daarom was het gezamenlijke optreden van Angela Merkel en François Hollande bijzonder, precies 25 jaar en vier dagen na de Duitse eenwording. "We kijken met trots op die periode terug", zei Merkel, zelf afkomstig uit toenmalig Oost-Duitsland. "De uitkomst lijkt nu vanzelfsprekend, maar vergde veel inspanningen." Daar was het eerste bruggetje naar de uitdagingen van nu, de migratiecrisis voorop. Er zouden nog vele bruggetjes van verleden naar heden volgen, ook van Hollande en verscheidene Europarlementariërs.

Meer Europa
Hollande mocht als eerste het woord voeren. Hij is immers staatshoofd, Merkel 'slechts' bondskanselier. Regels zijn regels in Straatsburg.
Hoewel ze allebei ook spraken over thema's als Griekenland, Oekraïne, Syrië en de komende milieutop in Parijs, kwam toch steeds de migratiecrisis bovendrijven als grootste Europese uitdaging. "We kunnen niet terugvallen naar nationale besluitvorming", zei Merkel. "We hebben juist meer Europa nodig, zoals ook eerder is gebleken toen het erop aankwam."

De bondskanselier onderstreepte de 'waardengemeenschap' die de EU-landen met elkaar vormen, een gemeenschap waarin tolerantie en respect voor minderheden voorop staan. Bovendien riep ze iedereen op om de grote groep migranten die naar Europa komt niet over een kam te scheren. "We mogen ze niet als anonieme massa zien, los van de vraag of ze mogen blijven of niet."

Traag van begrip
Hollande had daarvoor al een Europees boetekleed aangetrokken. "Europa is traag van begrip geweest en heeft gedacht dat de tragedie in het Midden-Oosten geen gevolgen voor ons zou hebben." Hij haalde een oude uitspraak aan van oud-president Mitterrand ('Nationalisme is oorlog') om te waarschuwen voor 'het einde van het Europese project', een opmerking die hem op gejoel en tafelgeroffel vanuit de eurosceptische rechterflank kwam te staan.

Nigel Farage, boegbeeld van de Britse anti-EU-partij Ukip, hekelde tijdens de spreekronde van alle fractievoorzitters de Duitse dominantie in de EU. "Het project is ontworpen om de Duitse macht te beteugelen, maar heeft ons opgezadeld met de Duitse dominantie van Europa. Gelukkig schijnt er een heldere ster aan de horizon: het Britse referendum over een vertrek uit de EU."

'Verlaat u de democratie?'
Marine Le Pen van het Franse Front National was nog feller. "Velen zullen zeggen dat ik anti-Merkel ben, en ik neem die eer graag op me. Ik erken u niet." Le Pen sprak Hollande schamper aan als 'vicekanselier, administrateur over de provincie Frankrijk'.

In hun slotwoorden reageerden Merkel kalm en Hollande ongekend fel op de kritiek uit de flanken van het parlement. "Wat wilt u, Europa verlaten?", richtte hij zich rechtstreeks tot Farage. "Wilt u ook de democratie verlaten? We moeten nationaal extremisme voorkomen, want dat brengt ons op het verkeerde pad."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden