Merkel drukt 'aanrechtpremie' door

Politieke koehandel met maatregel die vrijwel niemand wil 'Toeslag is opwaardering van de vrouw'

Niemand wil het. De meerderheid van de bevolking niet. De organisaties van werknemers én werkgevers niet. De meeste politici niet. Zelfs regeringspartij FDP heeft ernstige twijfels. Toch drukt Merkel het zogeheten 'verzorgingsgeld' door: de toeslag voor moeders die hun een- en tweejarige kinderen niet naar een gesubsidieerde crèche sturen.

De tegenstanders hebben de toeslag 'aanrechtpremie' gedoopt. In hun ogen moedigt de maatregel vrouwen aan om hun baan op te geven voor de kinderen. Ze vinden het echter belangrijker om vrouwen te stimuleren werk en opvoeding te combineren. De 1,2 miljard euro die de toeslag gaat kosten, kan volgens hen beter aan meer en betere crèches worden besteed.

De maatregel is volgens de critici vooral desastreus voor migrantenfamilies. De integratie is erbij gebaat wanneer kinderen uit die families vroeg naar de crèche gaan en hun moeders aan het arbeidsproces deelnemen. Tal van studies tonen dat aan. Burgemeester Buschkowsky van de Berlijnse migrantenwijk Neukölln noemt de maatregel dan ook 'absurde onzin'.

De maatregel is een stokpaardje van de CSU, de Beierse zusterpartij van Merkels CDU. CSU-partijleider Horst Seehofer heeft zelfs gedreigd met een breuk in de coalitie wanneer de regering de maatregel niet doorzet. Volgens de conservatieve ideologen van de CSU betekent de toeslag een opwaardering van de rol van de vrouw als moeder en huisvrouw.

Een belangrijk CSU-argument is dat de maatregel de keuzevrijheid van vrouwen vergroot. Zij vindt dat de staat vrouwen eenzijdig stimuleert om hun kinderen naar de crèche te sturen. Critici wijzen erop dat uitgerekend in het Beieren van de CSU vrouwen juist geen keuzevrijheid hebben omdat het aantal crèches ver achterblijft bij de vraag.

Vanaf augustus volgend jaar hebben alle een- en tweejarige kinderen wettelijk recht op gesubsidieerde kinderopvang. De Oost-Duitse deelstaten, met hun DDR-traditie, bieden voldoende opvang aan, maar de West-Duitse deelstaten schieten tekort. Volgens critici moet het verzorgingsgeld ouders ervan weerhouden kinderopvang bij de rechter op te eisen. Het verzorgingsgeld maakt deel uit van het coalitieverdrag dat CDU, CSU en FDP ruim twee jaar geleden sloten. Bondskanselier Merkel heeft het onderwerp steeds gemeden. Nu Seehofer aandringt, is ze gedwongen te handelen. Dat doet ze op typisch Merkelse manier: de critici in eigen kring ompraten en het besluit in ijltempo door het parlement jagen.

De liberale FDP paaide Merkel met toezeggingen over privatisering van de pleegzorg. De vooral vrouwelijke critici in de eigen partij beloofde ze het aantal crèches versneld te zullen verhogen. Donderdag hoopt ze de laatste vrouwen over de streep te trekken. Volgens insiders is het aantal mogelijke tegenstemmers in eigen kring dan tot onder de tien geslonken.

Dat is voldoende om nog vóór de zomer de goedkeuring door de Bondsdag te verkrijgen. De Bondsraad, waarin de deelstaten zijn vertegenwoordigd, wordt een lastiger probleem. Daar domineert de oppositie. SPD en Groenen hebben al aangekondigd alle mogelijke politieke en juridische middelen in te zetten om de maatregel tegen te houden.

De SPD-premier van Hamburg is van plan het Constitutionele Hof in te schakelen. Volgens hem mag de bondsregering niet over het verzorgingsgeld beslissen. Mocht de regeling er toch komen, dan wil de SPD, als ze volgend jaar in de regering komt, haar terugdraaien.

Het tragische is, klaagt de Berliner Zeitung, dat opvoeding en gezin opnieuw inzet zijn van politiek gesjacher. Merkels regering, 'die zich in het geheel niet voor kinderen interesseert', zou zo snel mogelijk van de zaak af willen, want ze weet dat het hele gedoe haar stemmen kost.

OVSE geeft critici gelijk
Afgelopen maandag presenteerde de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) in Parijs het rapport 'Banen voor migranten'. Daarin wordt het effect van vergelijkbare regelingen als het Duitse verzorgingsgeld in Noorwegen, Oostenrijk en Zwitserland geëvalueerd. Het rapport bevestigt vermoedens van de critici: de toeslag voor thuisblijvende moeders remt integratie van migranten. De Duitse minister van integratie, Böhmer, wijst dat van de hand. In Noorwegen gaat het bijvoorbeeld om 400 euro per maand, terwijl het Duitse model in maximaal 150 euro voorziet. Böhmer verwacht niet dat moeders omwille van die premie hun baan opgeven. Deskundigen merken op dat voor veel migrantenfamilies in Duitsland, waar gezinnen een beroep kunnen doen op 150 soorten toeslagen, kinderen al lang een belangrijke bron van inkomsten zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden