Menukaart herinnert aan slachtoffers van bombardement op schip Cap Arcona

Beeld Trouw

Een 90 jaar oude menukaart van cruiseschip Cap Arcona moet helpen de vergeten ramp te herinneren.

Schrijver en ondernemer Frank Krake bemachtigde op een internetveiling een originele menukaart uit 1930 van het luxe cruiseschip Cap Arcona, hetzelfde schip waarop in 1945 duizenden gevangenen uit concentratiekamp Neuengamme de dood vonden. Ze werden per ongeluk gebombardeerd door Britse piloten, die dachten dat er vluchtende SS’ers aan boord zaten.

Frank Krake beschrijft die ramp in zijn boek ‘De laatste getuige’. Dat gaat vooral over Wim Aloserij, een van de weinige overlevenden van het bombardement. Krake is auteur en onderzoeker en heeft een online bedrijf in sportmemorabilia. Zijn goed verkopende boek gaf hij vorig jaar uit in eigen beheer na tientallen interviews met Aloserij.

Het brandende schip Beeld trouw

Wim Aloserij stierf onverwacht op 2 mei 2018 op 94-jarige leeftijd in Hamburg, een dag voordat hij een krans zou leggen in de Lübeckerbocht voor de circa 7000 slachtoffers die vielen in de Oostzee, en twee dagen voordat hij in de Nieuwe Kerk zou spreken tijdens de Nationale Dodenherdenking en de koning en koningin zou ontmoeten.

U meldt nu een bijna 90 jaar oude menukaart van de Cap Arcona in handen te hebben. Dus uit de tijd dat het als cruisechip tussen Hamburg en Zuid-Amerika pendelde. Hoe komt u daaraan?

“Ik kreeg een tip via een kennis van de directeur van het museum over de ramp in de Lübecker bocht. Dat is in Neustadt. De conservator van het museum bevestigde dat het menu authentiek is. Het is een ontbijtmenu van 24 oktober 1930. De Cap Arcona was echt superdeluxe, tennisbaan aan dek, danssalons, bioscoop, voor 1300 mensen. Een schip vergelijkbaar met de Titanic. Ik heb het menu zelf gekocht. Voor hoeveel? Dat laat ik liever in het midden. Het ligt hier nu voor me, beetje groezelig, wat vlekken, maar verder puntgaaf.”

Met de vondst van een bijna 90 jaar oude menukaart van de Cap Arcona heeft schrijver Frank Krake een stukje geschiedenis ontdekt van het rampschip, dat tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebombardeerd door de geallieerden. Beeld -

Waarom is het zo bijzonder?

“Er is bijna niets tastbaars over van de ramp. Alleen de scheepsbel, die ligt in dat museum in Neustadt. Er zijn geen overlevenden meer, geen wrak. Deze enorme ramp is daardoor heel onbekend gebleven. Als je mensen vraagt: wat is de ergste scheepsramp? dan zeggen ze: de Titanic. Daar zijn ruim 1500 mensen bij omgekomen, bij deze ramp dus ruim vier keer zoveel.”

Hoe komt het dat dit zo onbekend is gebleven?

“De Duitsers én de Britten wilden het gebeurde zo snel mogelijk vergeten. Het verhaal is voor hen allebei nogal ernstig. Toen de oorlog ten einde liep wilden de nazi’s van de gevangenen in de concentratiekampen af, zodat ze het niet konden navertellen. In Neuengamme bij Hamburg zaten er nog zo’n 10.000, vooral verzetshelden, politieke gevangen, zigeuners, homo’s, criminelen, maar ook Joden. De commandant liet de meesten naar drie schepen voor de kust bij Lübeck brengen, De Cap Arcona was het grootste. Het waren een soort drijvende concentratiekampen. De Duitsers wilden hen niet zomaar torpederen, dat vonden ze wel erg ver gaan. Ze dachten: laat de geallieerden het maar doen. Via allerlei valse informatie overtuigden ze de Britten dat er SS’ers aan boord zaten, die naar Noorwegen wilden vluchten. Al waren er ook signalen dat die info niet klopte, maar de Britten wilden blijkbaar geen risico nemen. Ze hebben gebombardeerd, een vuurzee, twee van de drie schepen volledig vernield, 7000 slachtoffers. Slechts 350 overleefden, onder wie de hoofdpersoon van mijn boek: Wim Aloserij. Het wrange was ook nog: op het moment van de ramp rolden de eerste geallieerde tanks al de Duitse kuststeden binnen.”

Poster van de Cap Arcona Beeld Trouw

Wat gaat u nu doen met dat menu?

“Ik wil het aan een Nederlands museum geven dat aandacht schenkt aan deze ramp. Dat dit verhaal zo onbekend is, daar hoop ik zo wat aan te doen.”

Lees ook:

Wim Aloserij: ‘Over ellende moet je niet te lang praten’

In de serie ‘tien geboden’ interviewde Arjan Visser Wim Aloserij, die drie concentratiekampen en een scheepsramp overleefde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden