Mentaliteit gewichtiger dan strategie

In Porto wacht Oranje vanavond een beproeving van formaat, tegen een opponent die zich geestelijk weet te bewapenen. Nederland-Duitsland kan antwoorden op vele vragen bieden, en daarna mag de bondscoach worden beoordeeld.

PORTO - Het zou bijna vergeten kunnen zijn, maar ooit was het Oranje te doen om rehabilitatie -dat verkondigden althans bondscoach Advocaat bij diens aanstelling begin 2002 en zijn spelers, de een overtuigender dan de ander. Pas vanavond wordt het podium betreden waarop kan blijken of eerherstel werkelijk kan worden afgedwongen.

Erg gunstig zijn de voortekenen niet. Moeizaam baande Oranje zich na het WK-echec een weg naar Portugal. Gedurende de kwalificatiereeks nam het aantal signalen toe die erop leken te wijzen dat de drijfveer waarop Advocaat speculeerde de spelers toch niet meer tot een structurele kentering zou kunnen aanzetten.

Ook in Zwitserland en aan de Portugese Algarve kon in de achterliggende twee trainingsweken geen bemoediging worden opgedaan. Team en coach toonden al blijken van radeloosheid. In zijn schijnbaar oneindige tactische zoektocht besloot Advocaat vorige week tot een terugkeer naar de basis, een systeem met drie (of drieënhalve) middenvelders en drie (of tweeënhalve) aanvallers.

Maar als Advocaat als een onverbeterlijke twijfelaar wordt bestempeld, worden hem deels oneigenlijke verwijten gemaakt. Toen hij dit voorjaar aan het experimenteren sloeg met een gecompliceerde schikking van vier spelers op het middenveld, heeft hij gezegd bij een mislukking te zullen terugvallen op een formatie met drie aanvallers. In feite doet hij nu niets meer dan dat.

Zo beschouwd zou zelfs van redelijk stabiel beleid kunnen worden gesproken, ware het niet dat er kanttekeningen zijn te plaatsen. Het aanbod van vleugelspelers en hun wankele vorm (Van der Meyde) dan wel fysiek (Robben, Overmars) kunnen de strategische koerswijziging geenszins rechtvaardigen. Een keuze uit weelde is het niet.

Onbeantwoord is de vraag gebleven waarom Advocaat niet tot een eenvoudiger bezetting op een viermansmiddenveld is overgegaan. Met een kwartet in die zone naast elkaar kende Oranje van najaar 2002 tot voorjaar 2003 een onberispelijke fase. De ploeg oogde toen vrij stevig, in een samenstelling die -anders dan nu naar het zich voorlopig laat aanzien- beantwoordde aan de gangbare internationale normen.

Al te makkelijk is nu ook door Advocaat gezegd dat Oranje niet met vier middenvelders zou kunnen spelen, nadat het met een kwartet in een zogenoemde ruit niet was gelukt. Ter verdediging van de bondscoach dient wel te worden gesteld dat hij door het wegvallen van Van Bommel en door de (herstellende) blessure van Seedorf danig in zijn mogelijkheden voor de middenlinie is beperkt. Dat is een niet te onderschatten tegenslag, die verstrekkende gevolgen kan hebben.

Maar dat moet het laatste woord over tactiek zijn. Gewichtiger dan de strategie is de mentale gesteldheid. In dat opzicht wacht Oranje vanavond in Estadio do Dragão een beproeving van formaat, tegen een opponent die zich doorgaans geestelijk al goed weet te bewapenen -om over de beladenheid van deze speciale gelegenheid maar te zwijgen.

Zoals Oranje enige hoop kan putten uit recente haperingen bij de Duitsers, zo mag evenzeer worden gevreesd dat de broosheid van de eigen ploeg kan worden aangetoond door de naar verwachting vasthoudende tegenstander. Vlak voor de vuurdoop in Portugal mag worden betwijfeld of het middenveld met drie spelers afdoende bemand zal zijn, of Van der Vaart weerbaar genoeg is en of in de defensie de talrijke dwalingen van de oefencampagne zijn uitgebannen.

Het zijn bepaald niet de enige vragen die Oranje heeft opgeroepen. Antwoorden zullen de komende weken worden geleverd, ook op de vraag of iedereen bij Oranje inderdaad weet wat er gedaan moet worden, en hoe de koers is bepaald -zoals Advocaat stellig verklaart.

Twijfel daarover kon ontstaan toen Kluivert meldde niet te weten wat er inhoudelijk vorige week door Advocaat met vier spelers is besproken. Dat is kennelijk niet aan de voltallige selectie gerapporteerd. Advocaat heeft ervoor gekozen, zei hij, zijn bedoelingen op het trainingsveld duidelijk te maken. In dat geval is het toch opmerkelijk dat er tijdens oefeningen niet of nauwelijks wordt gecorrigeerd. Erna wordt er soms wel uitvoerig gepraat.

Of het de juiste methode is om een gehele spelersgroep in de gewenste richting te dirigeren zonder de aandacht te laten verslappen, zal gauw blijken. Uit de verrichtingen van de spelers, van wie een groot aantal aan het laatste grote toernooi begint, en die van de coach die vindt dat hij na Nederland-Duitsland als eerste meetpunt mag worden beoordeeld -en dat er pas dan, zo er aanleiding toe is, mag worden 'gezaagd', zoals hij het zelf zei.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden