Mentaal opgebrande Uytdehaage denkt aan afscheid

In een leeg Thialf nam een kampioen van weleer, pas dertig jaar, waarschijnlijk roemloos afscheid. Jochem Uytdehaage heeft het heilige vuur niet meer. ,,Dat is inmiddels redelijk gedoofd.”

In de skate-off om de laatste startplaatsen voor het WK allround en de wereldbeker deed hij gisteren de zoveelste poging om iets van zijn oude glorie terug te vinden. Het werd een nieuw fiasco. Uytdehaage was een figurant in Thialf. Voor de WK-kwalificatie was hij al kansloos na zijn dramatische 1500 meter van woensdag. Met 1.53 reed hij een tijd die hij tien jaar terug op vaste schaatsen reed op buitenijs. Aan het einde van zijn vijf kilometer gisteren leek zelfs de klok in de hal mededogen te hebben. De tijdwaarneming bleef stilstaan op 6.40, wat later werd gecorrigeerd tot 6.46. Het betekende het einde van zijn seizoen, en – zeer waarschijnlijk – zijn carrière.

In de catacomben bleef hij na zijn zoveelste ontluistering de rationalist die hij ook na al zijn successen altijd bleef. Wie goed keek, zei hij tegen zijn gehoor, kon zien dat achter zijn uiterlijke onbewogenheid ook emoties schuilgingen. Maar hij wilde geen dingen zeggen die hij later weer zou moeten herroepen. De beslissing over zijn toekomst als schaatser wil hij eerst aan coach Ingrid Paul en andere mensen in zijn naaste omgeving meedelen. Binnen een week hakt hij ’de knoop’ door. ,,Ja, ik overweeg ermee te stoppen. Maar het is niet niks om de kogel door de kerk te jagen. Dat is een heel wezenlijke beslissing in het leven. Ik heb veertien jaar geschaatst.”

De raadsels blijven. Voor hem zelf en voor de buitenwereld. Vijf jaar geleden bereikte hij zijn hoogste toppen. Hij werd Europees en wereldkampioen allround, tweevoudig olympisch kampioen en winnaar van olympisch zilver. Hij werd daarmee in één winter de succesvolste schaatser sinds Ard Schenk. Fluitend reed de Utrechter wereldrecords. Liefst 1695 dagen voerde hij met wereldrecords de Adelskalender aan, de eeuwige ranglijst. Maar het niveau van 2002 kon hij nimmer meer evenaren. In 2005 werd hij nog wel Europees kampioen, achteraf zijn laatste grote daad op ijs.

Nu, dertig jaar pas, lukt al twee jaar niets meer. Hij vertrok vorig jaar bij zijn TVM-coach Gerard Kemkers omdat hij toe was aan ’nieuwe prikkels’. Maar ook bij Telfort heeft Ingrid Paul hem niet meer op het goede spoor kunnen brengen. Met een trainingsachterstand meldde hij zich in mei op de training. Fysiek werkte hij dat weg, technisch kreeg hij de efficiënte slag van weleer niet meer te pakken. Alleen in trainingen had hij soms iets wat leek op het oude gevoel. In wedstrijden kwam het er niet uit. ,,Dat is frustrerend. Het gekke is dat ik nog steeds het gevoel heb dat ergens in mij een goede schaatser schuilgaat, maar ik kan de juiste knop niet meer vinden.”

Voor het vorige olympische seizoen had hij in zijn hoofd om te stoppen als hij nog één groot succes had geboekt. Dat kwam er niet. Hij kon zichzelf ’geen moment bevredigen op het ijs’. Daarom ging hij nog een jaar door. Dat liep uit op een vergeefse zoektocht. ,,Er spoken nu een paar scenario’s door mijn hoofd. Meteen kappen is er één van. Maar misschien kan ik nog wat voor de ploeg betekenen.”

Fysiek mankeert hij niets, mentaal lijkt hij opgebrand. ,,Het heilige vuur is inmiddels redelijk gedoofd ja.” Een topsporter die dat zegt, is eigenlijk al gestopt. Hij kondigde enkele slapeloze nachten aan. ,,Ik kan me nog weinig voorstellen bij een leven zonder schaatsen. Maar ik heb er de afgelopen maanden wel naar verlangd.”

Nee, het lege Thialf was geen passend decor voor zijn laatste race geweest, vond hij. ,,Het is triest, maar er zijn geen andere mogelijkheden meer.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden