Mensenwerk van Koreaanse beulen

Schrijfster van 'De Vegetariër' over een bloederige episode uit de Koreaanse geschiedenis

'Mensenwerk' moet je niet op een nuchtere maag lezen. De Zuid-Koreaanse schrijfster Han Kang, die vorig jaar succes oogstte met 'De Vegetariër', waarin een vrouw in verzet komt tegen haar familie, schrijft in de opvolger opnieuw over verzet. Nu gaat het om collectief verzet, dat van arbeiders en studenten tegen dictatuur en leger. Was de schrijfster in 'De Vegetariër' al behoorlijk plastisch in haar beschrijvingen van geweld, in de nieuwe roman gaat het er nog veel heftiger aan toe: "Is het mogelijk verslag te doen van het feit dat herhaaldelijk een houten lineaal van dertig centimeter in mijn vagina werd gestoken, helemaal tot aan de achterkant van mijn baarmoeder? (...) Is het mogelijk onder ogen te zien dat ik de twee jaren daarna constant bleef bloeden?"

Dit en ander geweld vindt plaats in de context van een historische gebeurtenis. In 1980, na de moord op dictator Park Chung-hee, grijpt diens protégé de macht. Hij sluit universiteiten, verbiedt politieke activiteiten en beperkt de persvrijheid. Arbeiders en studenten van de stad Gwangju komen in opstand. Vervolgens marcheert het leger de stad binnen met 800.000 kogels voor een bevolking van 400.000 inwoners en richt een enorme slachtpartij aan.

De schrijfster was in die tijd net zelf met haar ouders vanuit Gwangju naar Seoul verhuisd. Later kwam haar ter ore dat een tienerjongen, Dong-ho, die in hun voormalige huis was getrokken, tot de slachtoffers behoorde. Zijn verhaal vormt de rode draad van het boek, al blijft zijn personage schimmig, wat ook de bedoeling lijkt: de lijken werden immers anoniem in massagraven gedumpt of in brand gestoken waardoor de overlevenden geen enkele kans hadden te achterhalen wat er met hun dierbaren was gebeurd. Het regime verzweeg het bloedbad.

'Mensenwerk' is opgebouwd uit zeven hoofdstukken, die als zeven losse verhalen lezen, al overlappen de gebeurtenissen en staat iedereen in een bepaalde relatie tot Dong-ho.

De roman is knap geconstrueerd, de lezer krijgt het verhaal te horen vanuit diverse invalshoeken: van degenen die zullen sterven, van degenen die al dood zijn en van de overlevenden. Oftewel van degenen die nog vol overtuiging voor hun idealen strijden, van degenen die bruut overvallen zijn door de dood, en van degenen die decennia later nog met trauma's en verliezen moeten leven. "Sommige herinneringen helen nooit. In plaats van in de loop der tijd te vervagen, zijn die herinneringen het enige wat blijft als al het andere is weggesleten. De wereld wordt donker."

De vraag hoe dit heeft kunnen gebeuren wordt nergens gesteld en dus ook niet beantwoord. Het verhaal kan daardoor over elke dictatuur gaan, wat het angstaanjagend dichtbij brengt. Overal waar mensen zijn, kan de ene groep een andere groep zomaar uitmoorden, zo luidt de pessimistische, waarschuwende boodschap. Soldaten die de meeste wreedheden begaan, krijgen de hoogste beloning, wat een van hen doet opmerken: "Wat is het probleem? Ze geven je geld en en zeggen dat je iemand in elkaar moet slaan, waarom zou je dat dan niet doen?" Tegenover mensen die zo redeneren zijn anderen kansloos.

Bij een dergelijk verhaal past de zorgvuldige toon en vloeiende stijl van 'De Vegetariër' niet. Han Kang stapelt in plaats daarvan bloederige, rauwe scènes op elkaar. Grof geweld en weerzinwekkende taferelen: "Toen je wegdook voor handen die je wilden grijpen, struikelde je en viel je op het grind, waarbij je je knieën schaafde. Een agent in burger staakte zijn onstuimige sprint lang genoeg om je op je buik te trappen en in je zij te schoppen."

'Mensenwerk' is een harde roman door al deze mensonterende handelingen, maar de som is meer dan de opeengestapelde gruwelen. Han Kang bereikt alles wat ze met deze roman wilde bereiken: ze heeft de verzwegen episode uit de geschiedenis verteld, ze heeft laten zien dat de veiligheid die we voelen op zelfbedrog berust, en ze heeft met haar pen de daders op haar manier gestraft.

Han Kang: Mensenwerk Vert. Monique Eggermont. Nijgh & Van Ditmar; 237 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden