Mensenrechtenactivisten willen veroordelen, niet verzoenen

Marokko ziet het duistere verleden onder ogen, maar gaat volgens critici niet ver genoeg. De mensenrechtentorganisatie AMDH hield een ' proces' waar slachtoffers wèl de namen van hun folteraars mochten noemen.

''Ja, het lijk van Ben Barka is in een bad met zoutzuur opgelost'', zegt de Marokkaanse ex-geheim agent Ahmed Boekari (66). Voor het eerst trad Boekari zaterdag op in het openbaar sinds zijn onthullingen vier jaar geleden over het lot van de Marokkaanse oppositieleider Mehdi Ben Barka die in 1965 op klaarlichte dag in Parijs verdween.

Boekari zit achter een lange tafel naast slachtoffers die in de tijd van de vorige koning, Hassan II, zijn gemarteld, jarenlang zijn opgesloten of van wie een familielid spoorloos is verdwenen. Hij doet zijn verhaal tijdens een symbolisch proces, een initiatief van de mensenrechtenorganisatie AMDH (Association Marocaine des Droits Humains) afgelopen zaterdag in de hoofdstad Rabat.

De slachtoffers luisteren gefascineerd naar Boekari. Ook al wordt niet alles wat hij zegt door iedereen geloofd, hij is de enige van ' de andere kant' die tot nu toe heeft durven praten over de gruweldaden.

''Zijn getuigenis bewijst dat wij niet gelogen hebben, dat we niet gek waren!'' zegt mensenrechtenactiviste Samira Kinani vanuit de zaal. Boekari vertelt nauwkeurig hoe de verschillende afdelingen van de geheime dienst van veel verdwijningen (naar schatting 19000) archieven aanlegden.

Tegenover Boekari en de slachtoffers zitten vijf advocaten, en in het midden op een podium de drie ' rechters': een mensenrechtenactivist, een journalist en een advocaat.

Met dit ' officieuze' proces roept de AMDH de Marokkaanse overheid op tot het berechten van de daders. Eerdere pogingen beulen veroordeeld te krijgen zijn op niets uitgelopen, legt voorzitter Abdelhamid Amine uit.

Voor de ' Commissie voor Rechtvaardigheid en Verzoening' die nu de misdaden van het vorig regime onderzoekt, mogen slachtoffers de namen van hun folteraars niet noemen om te voorkomen dat onschuldige mensen in de beklaagden bank worden gezet. Vandaag gaat het anders. Ahmed Ait Bennacer vertelt dat de man die hem in 1975 drie dagen lang met elektroschokken toediende Abdel Malek Hamiani heette.

Achter één centimeter dikke brillenglazen staren zijn ogen wazig voor zich uit. Zijn gezicht is mager en grauw. Zeventien jaar 'bracht hij door in een ondergrondse cel waar schorpioenen, kakkerlakken en andere insecten rondkropen de gevangenen stil liggen en mochten niet met elkaar praten.

''De eerste verantwoordelijke is koning Hassan II en zijn regering, niet mijn martelaren of hoofden van de geheime detentiecentra. Iedereen handelde in zijn opdracht”, zegt Bennacer luid en duidelijk. Hij is verbaasd dat hij vrijuit kan spreken. ''Ik ben dit niet gewend'', zegt hij en lacht.

De Arabische satellietzenders Al-Jazeera en Aboe Dabi TV filmen. De Marokkaanse staatszenders ontbreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden