Naschrift

Mensenrechtenactivist Ana González (1925-2018) is nooit door haat verblind

Ana González spreekt op 9 september 2013 in Santiago.Beeld AFP

Nooit had Ana González kunnen bevroeden hoe twee late aprildagen in 1976 haar leven tot een 42 jaar lange zoektocht zouden maken. Nooit had ze kunnen bevroeden dat ze met optimisme en volharding zou uitgroeien tot voorbeeld voor duizenden Chilenen wiens dierbaren ook waren verdwenen.

Op de avond van 29 april 1976 kwamen haar zoons Manuel (22) en Louis (29) en haar drie maanden zwangere schoondochter Nalvia Alvarado (20) niet terug van hun werk. De kleinzoon van 2 jaar werd huilend in de buurt aangetroffen. Hij was op straat achtergelaten nadat de geheime politie (Dina) de drie had gearresteerd.

De volgende dag bleef Ana González thuis op haar andere kleinzoon passen, terwijl haar man op zoek ging naar de vermisten. Die beslissing redde haar het leven. Ook haar echtgenoot Manuel Recabarren zou ze nooit terugzien.

Thuis werd een anoniem katttebelletje bezorgd: 'Ga naar de Vicaría de la Solidaridad'. Wie naar die mensenrechtenorganisatie van de katholieke kerk werd verwezen, wist genoeg. Chili leed onder de dictatuur van generaal Pinochet, die in 1973 na de rechtse militaire staatsgreep aan de macht was gekomen.

Geweldloze strijd

Onder zeventien jaar schrikbewind ontvluchtten honderdduizenden het land, werden minstens 130.000 politieke tegenstanders gearresteerd en 28.000 gevangenen gemarteld. 3195 mensen werden vermoord of verdwenen spoorloos.

Ana González was als tiener al actief lid van de Communistische Partij, waar ze in de jaren veertig haar man ontmoette. Haar zoons en schoondochter waren vanwege hun lidmaatschap ook doelwit van de oppressie.

Ana González verdronk niet in haar tranen. Met geduld ging ze voorop in de geweldloze strijd tegen het regime. Ze was een van de oprichters van de AFDD, de vereniging van verwanten van verdwenen gevangenen. Met foto's van hun verlorenen op de borst demonstreerden de voornamelijk vrouwelijke leden in de straten van Santiago, gingen in hongerstaking en ketenden zich vast aan hekken van regeringsgebouwen.

In 1977 reisde González naar de Pinochet-vriendelijke Verenigde Staten om de Verenigde Naties te doordringen van de schendingen van mensenrechten. Het werd haar korte tijd verboden terug te keren in Chili. Ook trachtte ze in Europa Amnesty International en het Vaticaan te doordringen van de ernst van de situatie.

Toen in 1990 de democratie terugkeerde, bleef ze onvermoeibaar actievoeren. Waarbij opviel met hoeveel optimisme en humor ze dat deed. "Haat verblindt mij niet. Haat bederft me niet", zei ze in de televisiedocumentaire 'Quiero Llorar' (Ik wil huilen) die van haar werd gemaakt.

Symbool van mensenrechten

In 2004 riep ze in een open brief general Juan Emilio Cheyre op om de botten van de verdwenen Chilenen aan hun families terug te geven. "Ik weiger als burger van dit land te accepteren dat misdaad ongestraft blijft, dat onze pijn genegeerd wordt en dat de meest elementaire waarden als waarheid en gerechtigheid ons worden onthouden."

De tijdens de dictatuur gemartelde Michelle Bachelet riep als president in 2009 Chilenen op DNA van hun vermisten af te staan om de botten uit massagraven te kunnen identificeren. González figureerde prominent op posters en televisiefilmpjes van de overheidscampagne 'Jij leeft in ons, we dragen je in ons bloed'.

Met haar streven naar gerechtigheid werd González in Chili het symbool van de mensenrechten. Met die troost moest ze het doen. Haar zoons en zwangere schoondochter bleven behoren tot de 1210 officieel geregistreerde verdwenen slachtoffers. Haar man Manuel werd in augustus 1976 voor het laatst gesignaleerd in Villa Grimaldi, het belangrijkste van de vele martelcentra van de geheime politie.

Ana González de Recabarren werd op 27 juli 1925 geboren in Tocopilla en overleed op 26 oktober 2018 in haar woonplaats Santiago.

In Naschrift beschrijft Trouw het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl. Lees meer naschriften op trouw.nl/naschrift.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden