Mensenrechten? Doe wat aan lot van de Palestijnen

Minister Verhagen stelt mensenrechten centraal in zijn beleid. Waarom dan niet praten met Hamas?

Minister van buitenlandse zaken Maxime Verhagen heeft zich in zijn nota buitenlands beleid opgeworpen als voorvechter van de mensenrechten. Een onderwerp waar hij direct mee aan de slag kan is de kwestie mensenrechten voor de Palestijnen.

Ineens staan die weer in de belangstelling door de vredesconferentie in Annapolis, die deze week wordt gehouden onder Amerikaanse auspiciën. De drie verzwakte regeringsleiders Bush, Abbas en Olmert zullen er geen vrede bereiken, dat is zeker. Waar we hooguit op kunnen hopen zijn mogelijke vervolggesprekken en hier ligt een taak voor Verhagen.

De Europese Unie, de Verenigde Naties en Rusland vormden ooit de partners van de VS bij het uitstippelen van de routekaart voor vrede in het Midden-Oosten. Verhagen zou zijn woorden gestand kunnen doen door de EU te stimuleren hierin een rol van betekenis te gaan spelen. Temeer daar het Westen voor een groot deel verantwoordelijk is voor het creëren van die problematiek in het Midden-Oosten.

Ooit waren de Palestijnen volwaardige burgers in een Ottomaans rijk en konden vrij reizen van Noord-Afrika tot Midden-Azië. Toen de Engelsen na 1917 in Palestina arriveerden kregen de Palestijnen nog wel burgerschap en een Brits paspoort. Maar de Britten deden volstrekt tegenstrijdige beloften aan zowel de Joden als de Palestijnen, die de meerderheid vormden in het land.

Er zou een Joods nationaal tehuis komen en tevens zouden de Engelsen de Arabieren helpen bij het realiseren van hun nationale aspiraties. Het VN-mandaat stelde expliciet dat de Palestijnen op weg zouden gaan naar onafhankelijkheid en zelfbeschikking.

In 1948 slaagden Joodse groepen er met veel geweld in de Palestijnen te overvleugelen en stichtten zij een eigen staat. Palestina werd verdeeld onder een hebberige Jordaanse koning Abdallah I en Israël. Palestijnen werden verdreven, hun dorpen vernietigd en hun land verdween van de kaart. Weer kregen ze een ander, ditmaal Jordaans paspoort, dat echter geen volledig recht op burgerschap gaf. En 750.000 Palestijnen die huis en haard kwijtraakten, ontvingen de vluchtelingenstatus.

Na de oorlog van 1967 toen Israël zich ook het Jordaanse deel van Palestina toeëigende, was van een (staats-)burgerschap helemaal niets meer over. De Israëlische identiteitskaart van de Palestijnen geeft geen recht op burgerschap, en is ook geen reisdocument.

Tot nu toe heeft Verhagen bar weinig oog gehad voor het verlies van rechten van de Palestijnen. Sterker nog, hij heeft in EU-verband de boycot van Hamas gesteund, mede waardoor de Gazastrook afhankelijk is geworden van voedselhulp en de economie is ingestort.

Verhagen weigert met de langs democratische weg aan de macht gekomen Hamas te praten. Ze blazen bussen met kinderen op, zei hij onlangs en daarom wil hij niet met hen praten. Maar dat deden Joodse terroristen ook in de jaren dertig, waarbij honderden (Arabische) burgerslachtoffers vielen, op markten, in bioscopen, op straat. Daaronder waren ook kinderen.

In het Midden-Oosten meet het Westen nog steeds met twee maten. Het zag er geen been in om met de Israëlische premiers Begin en Shamir in zee te gaan, die ooit op de Engelse lijst van meest gezochte Joodse terroristen stonden. En het levert ook nu weer geen kritiek als Olmert zegt dat Israël voortaan een uitsluitend Joodse staat moet worden genoemd, waar blijkbaar geen plaats is voor Arabieren.

Er is heel veel moed voor nodig om Israël te dwingen de Palestijnen hun rechten terug te geven, als burgers, als volk en natie. Als Verhagen oprecht is zal hij die moed op moeten brengen. Door om te beginnen Hamas als gesprekspartner te accepteren en vervolgens onderhandelingen tot stand te brengen tussen hen en Israël.

Want het Westen heeft de historische verplichting een levensvatbare Palestijnse staat tot stand te brengen, op de grens van 1967 en met open grenzen naar Gaza. En de Palestijnen dienen een eigen, internationaal geldig paspoort te krijgen. Geen checkpoints, geen muur, en ontmanteling van de Israëlische nederzettingen. De Palestijnse staat moet Oost-Jeruzalem als hoofdstad hebben, en er dient weer volledige toegang te bestaan tot de Al Aqsa-moskee en de Heiliggrafkerk. Tenslotte staat het waarborgen van vrijheid van godsdienst ook in Verhagens nota en juist dat punt moet hem erg aanspreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden