Mensenhandelaar alleen bij uitzondering op verlof

Zwaardere straffen helpen niet als daders zo gemakkelijk wegkomen. Laat ze niet op verlof zonder begeleiding.

De tweede ontsnapping van een mensenhandelaar uit een Nederlandse gevangenis is een ramp. Door deze verdwijntrucs winnen de daders het van de mensen die strijd voeren tegen de internationale mensenhandel.

Slachtoffers van mensenhandel hebben geen behoefte meer aan alleen medelijden. Zij willen de garantie dat er niet een derde, vierde en vijfde crimineel de benen neemt na een verlof. Nu vorige week weer een zware misdadiger met de noorderzon vertrokken is, willen slachtoffers voorkomen dat er een déjà vu ontstaat. Het moet niet dezelfde kant opgaan als met TBS-weglopers.

Voortdurende ontsnappingen leiden tot veel onrust, luid gepraat en weinig daadkracht. Het gaat dus om veel meer dan een paar verdwijningen.

De telefoon bij de helpdesk van CoMensha gaat iedere dag. Wij merken dat slachtoffers banger zijn dan een paar weken geleden. Ze hebben terechte angst omdat ze voelen dat ze niet altijd serieus worden genomen. ’’Ik ben in de steek gelaten en voel mij nu meer bedreigd dan ooit’’. Die noodkreet krijgen de hulpverleners te horen. Net zoals de opmerking ’’begrijpt de rechter dan niet dat ik een extra trauma heb doordat die man weer op vrije voeten loopt’’.

Slachtoffers zijn bang en voelen zich miskend. Politie, justitie en de politiek moeten daarom laten zien, meer dan nu het geval is, dat slachtoffers van mensenhandel bescherming krijgen en dat misdadigers keihard worden aangepakt.

Rechten van daders lijken in sommige gevallen belangrijker te zijn dan de veiligheid van slachtoffers die vaak voor het leven littekens hebben. Op lichaam en ziel.

De oplossing waar na twee dramatische ontsnappingen voor is gekozen, zal niet werken. Minister van justitie Hirsch Ballin wil verlofaanvragen van dit soort daders voortaan alleen laten beoordelen door de gevangenisdirecteuren. Maar het is duidelijk bewezen dat dit niet de goede weg is. Het is het verplaatsen van een probleem.

In de discussies over de verlofontsnappingen gaat het steeds over het wel of niet ontslaan van rechters of de betrokken personen. Terwijl het vertrouwen van de slachtoffers in het rechtsysteem moet worden hersteld. Maar meer nog: de vrouwen en mannen willen veiligheid.

Naast garanties is ook een verandering in denken nodig. Politie, justitie, politici, en rechters moeten meer denken van uit de slachtoffers. Dat is nodig om de strijd tegen de mensenhandel te kunnen blijven voeren. Misdadigers die vrolijk de benen nemen, zijn een keiharde aanslag op de keten die strijd voert tegen de mensenhandel. We worden jaren teruggezet in de tijd omdat vrouwen en mannen straks misschien geen aangifte meer durven te doen.

En de risico’s van aangifte doen zijn nu al veel te hoog. Anonimiteit in het strafproces en veiligheidsgaranties gedurende en na het proces zijn van essentieel belang en die worden nauwelijks gegarandeerd. Te weinig wordt ingezien dat het bij mensenhandel niet gaat om tasjesdieven. Het gaat om ingewikkelde, internationale criminaliteitsnetwerken, dus gevaarlijke daders. Die lachen om het gemak waarmee ze kunnen ontsnappen en snel weer doorgaan met hun werk om mensen uit te buiten.

Om de succesvolle gezamenlijke inspanningen tegen mensenhandel in stand te houden, is het dan ook van belang dat er aanvullende maatregelen komen. De rechterlijke macht en het Openbaar Ministerie zullen alleen nog met voldoende kennis van zaken over mensenhandel uitspraken mogen doen. Hier is een inhaalslag voor nodig. Het is belangrijk dat verzoeken voor verlof van daders enkel door mensen, of dit nu directeuren van gevangenissen of rechters zijn, worden gedaan die kennis hebben van het dossier en van mensenhandel in het algemeen.

Nu is actie nodig om harde criteria voor verlof op te stellen. Voor slachtoffers en hulpverleners is die uitkomst simpel: alleen bij ernstige ziekte en bij het overlijden van ouders, partner of kind, mag er sprake zijn van verlof onder zware begeleiding.

Slachtoffers en hulpverleners hebben geen behoefte aan populistisch geroep om zware straffen, beleidsnota’s en verontwaardiging. Geen verlof meer, meer kennis bij rechters en laat zien aan slachtoffers dat we ze blijven steunen en dat ze kunnen rekenen op justitie, politie en de rechters, dat is een absolute voorwaarde om terrein te winnen op mensenhandel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden