'Mensen zijn blijkbaar altijd op zoek naar hun eigen ongeluk'

In 1970 begon hij als organisatie-adviseur, van 1973 tot 1995 was hij directielid van Boer & Croon, sindsdien is hij daar adviseur. Daarnaast had en heeft hij tientallen bestuursfuncties in het bedrijfsleven (waaronder VNO en Ser), de culturele sector (van Artis tot het Contactorgaan van Nederlandse orkesten), op maatschappelijk gebied (Humanitas) en is hij honorair consul van Hongarije.

ANITA LOWENHARDT

Een overvol bestaan zou je zeggen, maar Cees Boer voelt dat niet zo. “Ik weet niet hoeveel uren ik maakte toen ik nog volop bij Boer & Croon werkte, maar ik heb niet de indruk dat onze drie dochters er moeite mee hadden dat hun beide ouders werkten. Wel geef ik toe dat mijn vrouw Yvonne (De Wit, bedrijfsarts) de meeste inbreng had als er bijvoorbeeld een kind ziek was. Maar wat je nooit weet is of je antennes goed openstaan voor alle signalen van je kinderen.”

Bezinning

We filosoferen erover waarom kerken en vakbonden zo tegen de 24-uurs economie te hoop lopen en over hun argumenten zoals dat mensen, met name in gezinsverband, steeds minder tijd voor elkaar hebben of nemen, ze (te) weinig bezinningsmomenten inbouwen, met als gevolg: teloorgang van waarden en normen. “Als we het over de kerken hebben - ik ben zelf Nederlands hervormd opgevoed - die hebben de 24-uurs economie zelf gecreëerd. Kerken zijn in principe toch altijd open en een pastor is toch altijd beschikbaar, net zoals een vroedvrouw?”

“Ik vraag me trouwens af of het verschuiven van normen en waarden en de schijnbare verzakelijking wel met de 24-uurs economie te maken hebben. Ik denk ook niet dat dit iets is van de laatste paar jaar. Ruim twintig jaar geleden voorspelde ik al een verzakelijking van de maatschappij in een artikel over de 'nieuwe zakelijkheid'.”

“Ik zou de neiging hebben niet alleen de nadelen te etaleren, maar het ook positief te beschouwen. Je kunt dit verschijnsel als een Don Quichotte bestrijden, of het accepteren als de nieuwe realiteit en het in relatie zien tot de verhouding met jezelf, je werk, je gezin en je netwerk.”

“Neem de avondopenstelling van supermarkten. Daarmee haal je ook een hoop paniek bij werknemers weg. Als directeur van Boer & Croon zocht ik altijd de kantoren uit in de buurt van een winkelcentrum. Mensen moesten namelijk overdag boodschappen kunnen doen omdat er bij ons heel hard gewerkt werd en vaak tot na zessen werd doorgewerkt.”

“Iets anders is dat ik me afvraag of de draaglást van de 24-uurs economie op te vangen is door draagkrácht van de werknemers. Bij een bedrijfsarts komen de mensen die ziek worden, vaak niet lichamelijk ziek, maar mensen die de draaglast niet kunnen opvangen met draagkracht. Ik kan me voorstellen dat de 24-uurs economie in dat soort gevallen een groot probleem is. Het gebeurt ontzettend vaak dat mensen in een proces terecht komen dat ze niet aan kunnen en dan patiënt worden.”

Keelkanker

“Vaak zijn er gebeurtenissen, shocks, voor nodig om zaken radicaal te veranderen. De reden dat ikzelf afstand ben gaan nemen van mijn bedrijf is dat ik acht jaar geleden, ik was toen 47, keelkanker kreeg. Toen bedacht ik dat ik, in die kritieke situatie, veel meer dan tot dan toe m'n eigen leven kon leiden en meer de lusten van het bedrijf wilde genieten dan de lasten. Dat is de luxe van het nemen van meer vrijheden, spiritueel en economisch.”

“Veranderen gebeurt vaak door een harde confrontatie. Doe een kikker in een pan met koud water en zet die op het vuur. In het begin zal hij die warmte prettig vinden, maar op het moment dat hij eruit wil springen omdat het niet meer te harden is, is ie al dood. Maar gooi een kikker in een pan met kokend water en hij zal niet weten hoe snel hij eruit moet springen.”

“Ik ben er absoluut van overtuigd dat je dingen bewust kunt doen die je daarvoor onbewust deed. Ik ken nogal wat mensen die hun zaken redelijk op orde hebben, bereikt hebben wat ze willen, privé en op het werk, eindelijk op fietsafstand van hun werk wonen, bijvoorbeeld in Amsterdam, en dan opeens besluiten in het Gooi te gaan wonen om dagelijks anderhalf uur in de file te staan. Kortom hun eigen frustratie creëren terwijl ze hun zaakjes net voor elkaar hebben.”

Lemmingen

Dit 'lemmingen'-gedrag vertonen mensen, van hoog tot laag, groen, wit of zwart, onbewust maar heel gestructureerd. Mensen zijn blijkbaar altijd op zoek naar hun eigen ongeluk en rusten niet voor ze dat gevonden hebben. Dat is normaal. Abnormaal is het om ertegen te vechten. Mensen streven onbewust naar een situatie waarin ze, in een bepaalde machtsstructuur, geen controle meer hebben over over hun eigen situatie. Onbewust, maar heel geleidelijk. Op het moment dat je dat realiseert, stop je dat proces al. Dat heb ik door schade en schande geleerd.''

“Daarom zeg ik ook: vecht niet tegen de negatieve kanten van de 24-uurs economie, maar accepteer de goede en slechte kanten als een gegeven, zonder dat 'lemmingen'-gedrag. Probeer ermee om te gaan zodat je het positief voor jezelf kunt ombuigen. Wat ik iedereen gun, is een soort duurzame onafhankelijkheid, maar daar moet je wel in investeren.”

“Daarom voel ik me ook verwant met Hans Wijers die eerst een zeer lucratief partnership opgaf om minister te worden en nu beslist om niet terug te komen als minister. Dat kun je alleen doen als je heel bewust weet wat je kunt en niet kunt en wat je wilt, vanuit die relatie met jezelf, je gezin, je werk en je netwerk. In plaats van, zoals de meeste mensen doen, het dreigend onheil op je af te laten komen. Zeg dus niet: ik kom door de 24-uurs economie in de problemen en ik verzet me daartegen. Want waar verzet je je dan tegen? Maar zie de goede kanten ervan en probeer te investeren in duurzame onafhankelijkheid.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden