Mensen met laag IQ en depressieve klachten hebben baat bij levensverhalen

Beeld ANP

Elkaar levensverhalen vertellen blijkt werkzaam bij mensen met een laag IQ en depressieve klachten. 'Mijn levensverhaal', een in Gelderland bedachte behandeling blijkt aan te slaan. Dat meldt ggz-instelling GGNet.

Voor mensen met een laag IQ en psychische problemen is er amper een behandeling die aanslaat. Tot nu: na acht jaar ontwikkelen en testen is er voldoende wetenschappelijk bewijs dat de in Gelderland bedachte behandeling 'Mijn levensverhaal' werkt. 

De behandeling is officieel erkend door het Trimbos-instituut, het kenniscentrum voor geestelijke gezondheidszorg. Dat betekent dat de methode nu kan worden toegepast in de gehele ggz. In het najaar verschijnt een handboek voor zorgverleners.

Architect van de behandeling is Janny Beernink die werkt bij VGGNet, onderdeel van de instelling. In de behandeling deelt een groep van maximaal acht personen zo'n zeventien weken achtereen wekelijks verhalen met elkaar: over verleden, heden en toekomst.

Waarom is deze speciale behandeling nodig?

Beernink: "Deze groep loopt vaak vast in de ggz omdat de mensen behandelingen slecht begrijpen. Zoals bijvoorbeeld een Twentse vrouw, moeder van drie kinderen en sinds kort oma, die al tien keer was opgenomen in de reguliere psychiatrie. Voor haar werkte geen enkele behandeling omdat zij beperkt kon lezen en schrijven."

"Als een behandelaar doorheeft dat iemand licht verstandelijk beperkt is of zwakbegaafd, dan wordt de behandeling vaak wel aangepast, maar dat werkt niet altijd. Dat er nu een behandeling is die aantoonbaar werkt voor deze groep, is uniek. Levensverhalen vertellen blijkt werkzaam te zijn bij depressieve en traumagerelateerde klachten."

Verhalen vertellen, dat kan toch ook bij het kampvuur?

"Deze behandeling gaat veel verder dan kampvuurpraat. Een groep mensen bespreekt week na week in sessies van ruim twee uur met elkaar mooie en moeilijke momenten uit hun leven. De verhalen van mensen die licht verstandelijk beperkt of zwakbegaafd zijn, zijn vaak verzadigd van pijnlijke gebeurtenissen, zoals misbruik of gepest zijn. We vragen op een therapeutische manier door op die gebeurtenissen. Zo gaan mensen toch praten over hun problemen en geheimen.

"Maar we richten ons ook op mooie gebeurtenissen. Met de Twentse vrouw waar ik over vertelde, spraken we over de leuke herinneringen aan haar vader, die was overleden - wat haar leven had doen instorten. Ook praatten we over het kattenkwaad dat zij uithaalde als kind. Dat lijkt heel irrelevant, maar je kunt het hebben over of zij de persoon was die belletje lelde of juist de meeloper. Zo leert zij over zichzelf."

Is het niet juist moeilijk voor deze groep om hun herinneringen helder te verwoorden?

"Als iets talig is, kunnen zwakbegaafde mensen het niet, is de gedachte vaak. Maar dat is helemaal niet waar. Zij hebben ook behoefte om hun eigen unieke verhaal te vertellen, ook al hebben ze meer tijd nodig om woorden te vinden. Daar is geduld voor nodig. In de behandeling ondersteunen wij ze daarin. Omdat hun werkgeheugen vaak beperkt is, maken we gebruik van hulpmiddelen, zoals oude foto's waarmee ze hun levensloop beschrijven en een spel met karaktereigenschappen, waarin ze kunnen zoeken naar woorden die ze bij zichzelf vinden passen. Zo hebben we met de Twentse dame gesproken over haar kwaliteiten als moeder: ze heeft drie kinderen opgevoed en dat is haar gelukt, ze zijn goed terecht gekomen. Daar mag ze trots op zijn. Door erover te vertellen aan anderen, komt ze daar zelf ook achter en ziet ze dat ze niet zo waardeloos is als zij dacht."

Lees ook: Zorg bereikt veel psychiatrische patiënten niet

Bijna de helft van de mensen met psychische problemen zegt dat goede zorg slechts soms of nooit beschikbaar is. Mensen met psychische problemen krijgen vaker onvoldoende zorg dan mensen met lichamelijke klachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden