'Mensen grijpen graag terug naar het verleden'

Jaarlijks steken de Nederlandse tv- en radiocritici de koppen bij elkaar voor de verkiezing van de twee beste programma's. Het mooiste tv-programma verdient de Zilveren Nipkowschijf, het beste radioprogramma krijgt de Zilveren Reissmicrofoon. Prestigieuze prijzen, die voor veel programmamakers het hoogst haalbare vertegenwoordigen. Vanmiddag worden ze in Hilversum uitgereikt.

De acht juryleden waren dit jaar unaniem: de Zilveren Nipkowschijf gaat naar het geschiedenis-programma 'Andere Tijden'. Vanmiddag zal eindredacteur Ad van Liempt (52) de prijs in ontvangst nemen. Van Liempt -trots, maar wel bescheiden- gaat door voor de bedenker van het programma, maar zo wil hij toch niet te boek staan: ,,Ik was niet de enige.''

Feit is in elk geval dat hij in de tijd dat hij bij 'Nova' werkte al rondliep met ideeën over een vast geschiedenisprogramma op de Nederlandse tv. En natuurlijk: wat 'Andere Tijden' wekelijks op het scherm brengt, is een collectieve prestatie van de hele redactie. Maar feit is ook dat Van Liempt volledig verantwoordelijk is voor de samenstelling van die redactie, die inmiddels bestaat uit veertien personen, waarvan meer dan de helft historicus.

De bekroning voor 'Andere Tijden' is heel snel gekomen. Pas op 12 maart vorig jaar was de eerste uitzending. Maar Van Liempt relativeert dit snelheidsrecord: ,,De tv-critici mogen dan in hoog tempo overtuigd zijn geraakt van de kwaliteiten van ons programma, veel kijkers moeten het nog ontdekken. De kijkcijfers zijn niet bijzonder: gemiddeld zo'n 220000 kijkers. De waarderingscijfers zijn wel hoog, maar niet betrouwbaar. Ik denk dat veel mensen nog niet weten dat het programma bestaat. Maar gelukkig geldt bij de NPS geen kijkcijferdwang. We krijgen de tijd om ons publiek te zoeken.''

'Andere tijden' beperkt zich tot onderwerpen uit de twintigste eeuw. Van Liempt: ,,Als het even kan willen we bewegende beelden laten zien. Ga je verder terug in de geschiedenis dan moet je werken met oude prenten. Dat is ontzettend statisch. Bovendien geven we de voorkeur aan ooggetuigen boven deskundigen.'' De onderwerpen in 'Andere Tijden' moeten iets met de actualiteit te maken hebben. De aanleiding kan zijn het verschijnen van een opmerkelijke studie over een bepaalde zaak. Maar ook een simpele vraag als: wanneer, waarom en hoe is die bio-industrie die nu zo omstreden is, eigenlijk ontstaan, kan een mooi programma opleveren zoals onlangs bleek.

En 'Andere Tijden' maakt soms ook zelf nieuws door gebruik te maken van nog niet eerder gepubliceerde documenten (de BVD-archieven over de zogenaamde 'Chinese affaire' in de jaren zestig) of pas ontdekt, uniek filmmateriaal (de oefeningen van Nederlandse soldaten in het Franse La Courtine in de jaren vijftig).

Beeldmateriaal is er te over, bijvoorbeeld in het Nederlands audiovisueel archief (NAA), waar het oude omroeparchief en de collectie van de Rijksvoorlichtingsdienst is ondergebracht. Er zijn de oude Polygoon-journaals en er is de collectie van het Nederlands Filmmuseum. Daarnaast bestaan er zo'n 500 archieven bij gemeenten en bedrijven. Een groot deel van het materiaal is nog niet ontsloten. 'Andere Tijden' werkt samen met een film-researcher om aan geschikt materiaal te komen.

De formule van 'Andere tijden' lijkt zo eenvoudig: zoek een mooie actuele kwestie, diep de geschiedenis ervan uit, laat het geschikte beeldmateriaal erbij zoeken, et voilà. Van Liempt: ,,Dit is het leukste compliment dat je kunt krijgen. De formule ligt juist helemaal niet voor de hand. Want hoe krijg je de geschiedenis actueel en moet het dat zijn? Waar we veel mee hebben geworsteld is de vraag of 'Andere tijden' bijvoorbeeld in het geval van een bomaanslag in Noord-Ierland de volgende keer over Noord-Ierland zou moeten gaan. Het antwoord was: nee, want dan krijg je de hit-and-run-journalistiek die heel goed past bij een actutaliteitenrubriek. 'Andere Tijden' moet z'n charme nu juist ontlenen aan een grotere diepgang. De voorbereidingstijd is ook langer dan van een actualiteitenrubriek, zo'n vier à vijf weken. Reflectie, dat is de waarde van het programma.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden