'Mensen als jij gedoogden Hitler'

In de PvdA is na 18 dagen van aanvallen op Afghanistan de weerstand tegen de militaire acties minimaal. Hoe zit het met de sociaal-democraten in de grote buurlanden? Een korte serie, vandaag: de Britse Labourpartij.

Co Welgraven

AMSTERDAM - Paul Marsden, een onopvallend Labour-Lagerhuislid, keek raar op toen hij een uitnodiging kreeg van de chief whip, de fractiesecretaris, voor een onderhoud. Wat had hij misdaan? Het enige dat hij zich kon herinneren was dat hij onlangs in het parlement vragen had gesteld aan Tony Blair over de aanvallen op Afghanistan waaraan de Britten met zoveel hartstocht meedoen. Hij had zich hardop afgevraagd of het Lagerhuis daarover niet eens zou moeten debatteren en eventueel stemmen, want nu gebeurde alles achter gesloten deuren. Maar voor zo'n opstelling kreeg je toch geen corrigerend gesprek?

De chief whip, Hilary Amstrong, dacht daar echter heel anders over. Ze trok fel van leer tegen het in haar ogen dissidente fractielid dat de eenheid van de partij in deze moeilijke tijden op het spel zette. Besefte Marsden dan niet dat hij met zijn opstelling Osama bin Laden in de kaart speelde? Natuurlijk is er binnen Labour ruimte voor een eigen afweging, de fractietop houdt wel degelijk rekening met gewetensbezwaren van individuele Lagerhuisleden, maar nu 'onze jongens' actief strijd voeren in Afghanistan, moeten alle neuzen één richting opkijken. ,,Abortus is een zaak van het geweten, oorlog niet'', aldus Armstrong. ,,Wie niet voor ons is, is tegen ons.'' En als klap op de vuurpijl donderde de chief whip: ,,Mensen zoals jij hebben Hitler in 1938 gedoogd.'' Een weinig subtiele verwijzing naar de appeasement-politiek van Chamberlain die in dat jaar Tsjechoslowakije aan nazi-Duitsland uitleverde om naar eigen zeggen een oorlog te voorkomen.

Harsden wist niet wat hij hoorde en besloot de tirade van de chief whip naar buiten te brengen. Daarvoor is hij verguisd ('verdeeldheid houd je binnenskamers') en geprezen ('een held die de democratie een enorme dienst heeft bewezen' -The Guardian). Feit is dat iedereen in Groot-Brittannië nu weet dat er binnen Labour herrie in de tent is, terwijl de partijtop juist alle middelen uit de kast had gehaald om dissidente geluiden in de kiem te smoren.

En waar is de Labourleiding nou helemaal bang voor? In het Lagerhuis heeft de regering-Blair een riante meerderheid; ze heeft bovendien de steun van de Conservatieven (die geeft een oppositiepartij altijd als het oorlog is). In de Labourfractie van dik vierhonderd man/vrouw zijn er hooguit veertig parlementariërs die vraagtekens zetten bij de aanval op Afghanistan. Sommigen doen dat omdat ze overtuigd pacifist zijn, anderen vragen zich af of alle diplomatieke middelen wel voldoende benut zijn. De Lagerhuisleden, die overwegen de groep 'Labour tegen de oorlog' op te richten, vinden dat er een internationaal tribunaal moet komen (inclusief islamitische rechters) dat zich met Osama bin Laden moet bezighouden.

Blairs gevolg is toch wel wat geschrokken van de ophef over de reprimande jegens Paul Marsden. Bewindslieden en partijbestuurders onderstrepen nu dat de chief whip onervaren is en op eigen houtje opereerde, en dat iedereen binnen Labour er natuurlijk een eigen mening op na mag houden. Maar als Marsden zijn mond had gehouden over de schrobbering, zou Armstrong ongetwijfeld van de partijtop te horen hebben gekregen dat ze de opdracht goed had uitgevoerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden