Mennopad moet oudste waterlinie smoel geven

Noord-Brabant wil meer toeristen naar Nederlands grootste verdedigingswerken lokken

De Hollandse Waterlinie kennen we wel. Maar de Zuiderwaterlinie? Toch is dat de oudste, langste en meest gebruikte waterlinie van ons land, zeggen ze in Brabant. De provincie Noord-Brabant wil nu iets doen aan de onbekendheid van de linie. De Zuiderwaterlinie moet een toeristisch merk worden. Er komt een 'Mennomars', een lange-afstandsroute vernoemd naar Menno Coehoorn, die de linie in 1697 ontwierp. Ook gaan de forten, schansen en vestingsteden beter samenwerken, zo vermeldt in ieder geval een actieplan.

Zelf had Brabant nooit wat aan de waterlinie. Coehoorn bedacht hem om de noordelijke Nederlanden te beschermen tegen de Spanjaarden, die nog de dienst uitmaakten in Brabant en Limburg. Coehoorn maakte gebruik van bestaande vestingsteden, zoals Breda en Den Bosch. Hij verbond die onderling met gebieden die onder water gezet konden worden. De linie volgt bijna de hele breedte van de provincie: van Bergen op Zoom tot Cuijk. Ook Heusden en Grave maken er deel van uit.

De Zuiderwaterlinie vertelt wat over Brabant, zegt Patrick Timmermans, directeur van de stichting Erfgoed Brabant. "Dit gebied is heel lang een buffer-, doorvoer- en oorlogsland geweest. Dat begon in de Romeinse tijd. En nog steeds is het aantal militaire kazernes hier niet te tellen." In de strijd tegen de oprukkende Fransen werd eind achttiende eeuw nog een stuk van de Zuiderwaterlinie onder water gezet, zegt hij. "Uiteindelijk vroor het zo hard dat de de soldaten er overheen konden lopen." Zelfs na de Tweede Wereldoorlog, waarin de Nederlandse waterlinies weinig konden uitrichten tegen de Duitsers, wees de Navo in de jaren vijftig nog op het belang van de Zuiderwaterlinie in de Koude Oorlog.

Brabant heeft met de Zuiderwaterlinie 'echt iets in handen', zegt Timmermans. "Dit is 150 kilometer met parels van steden, ruïnes, natuur en geheimzinnige plekken."

Lokale heemkundekringen en ondernemers werken al langer aan bezoekerscentra en wandel- en kanotochtjes bij hun stukje linie, maar ze vertellen niet het verhaal over het grotere geheel. "Aan de initiatieven wil ik niets afdoen. Maar het geheel is meer dan de som der delen", zegt Brigitte van Haaften, cultuur-gedeputeerde bij de provincie. Van Haaften hoopt meer toeristen te trekken, onder andere uit het buitenland. Dat levert weer geld op voor het behoud van de forten van de linie, en voor recreatieve ondernemers.

Volgens het actieplan van de provincie, een aantal gemeenten en Erfgoed Brabant moet er een soort Pieterpad komen langs de belangrijkste attracties van de linie, gekoppeld aan een app voor mobiele telefoons. Ook komt er een huisstijl onder de noemer 'Brabantse vestingsteden/Zuiderwaterlinie', die op banieren in alle steden van de linie terugkomt.

Er komen borden in het landschap, bezoekerscentra op centrale punten langs de linie, en een website. Geld moet daarvoor nog wel gevonden worden, want de provincie heeft nog geen budget vrijgemaakt. "Waar een financiële stimulans nodig is, geven we die graag", belooft Van Haaften.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden