Review

Memento Mori voor literatuurliefhebbers

Wij zijn niet gewend om sterfdagen te gedenken. Toch is het helemaal niet zo'n gek idee om van de doden juist de dag van hun dood in ere te houden, zoals we van de levenden hun geboortedag een bijzondere betekenis geven. Vandaar dat de literaire dodenkalender, die nu is verschenen, wel iets logisch heeft.

Het is een eeuwigdurende weekkalender, waarop per dag valt af te lezen welke Nederlandse, Vlaamse en Friese schrijvers in de vorige eeuw zijn overleden. Bijna vijfhonderd schrijvers in de vorige eeuw zijn overleden. Bijna vijfhonderd zijn er op deze manier herdenkbaar geworden. Elke week bevat een citaat over de dood en een foto van het graf van een in die week overleden schrijver.

Vooral die foto's, van de hand van Ferry André de la Porte, zijn erg de moeite waard. Laatste rustplaatsen zijn nooit hetzelfde, ze onderscheiden zich van elkaar door de aard van het grafmonument, de omgeving waarin het zich bevindt en door wat erop staat. Het graf van Louis Paul Boon op de Stedelijke Begraafplaats te Aalst vermeldt uitsluitend zijn naam, geen jaartallen, geen aanduiding van wat hij is geweest. Dat is bij Paul van Ostaijen wel anders: boven zijn kloek uitgebeitelde achternaam staat in even grote letters 'dichter'. Heel bijzonder is de speelse opstaande zerk van Annie M.G.

Schmidt op de Begraafplaats Zorgvlied, die niet, zoals vermeld, in Amstelveen, maar in Amsterdam ligt: een omraamde glasplaat, waarop de letters van haar naam zijn uitgestrooid.

De gecremeerden, zoals Karel van het Reve, krijgen een foto van het crematiecentrum mee, behalve wanneer bekend is dat hun as is uitgestrooid boven de Noordzee, dan wordt die in beeld gebracht. Ook H. Marsman, die immers ook de golven als laatste rustplaats heeft, wordt met een foto van de branding herdacht. Anna Blaman, wier graf in 1990 is geruimd, moet het doen met een aanduiding van de locatie: vak 1.

Verschillende graven zijn er zichtbaar slecht aan toe. Dat van Carry van Bruggen is gebroken en die breuk loopt precies schuin door het opschrift. De naam van Aart van der Leeuw is nog maar nauwelijks te lezen, zozeer is de belettering verweerd. Hetzelfde geldt voor de zerken van Albert Verwey en P.N. van Eyck.

Een kalender als deze, bedoeld ter herdenking niet van de geboorte-, maar van de overlijdensdagen van schrijvers, heeft z'n morbide trekjes, vooral door al die doodscitaten. Maar waarom hem niet eenvoudig opgevat als een informatief Memento Mori voor literatuurliefhebbers?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden