Meldonium, de paracetamol van Oost-Europa

Een doosje meldonium, dat overigens zo te bestellen is via internet. Beeld AP
Een doosje meldonium, dat overigens zo te bestellen is via internet.Beeld AP

Het regent positieve dopingtesten op het middel meldonium. Naast tennisster Maria Sjarapova testte ook onder meer schaatser Pavel Koelizjnikov, de tweevoudig wereldkampioen sprint, positief op de stof. Vier vragen over meldonium, het middel dat sinds dit jaar op de dopinglijst staat.

Wat is meldonium?
Het middel, ook wel mildronaat genoemd, staat te boek als medicijn voor hartfalen en wordt in Oost-Europa veelvuldig gebruikt. Bij een hartaanval wordt de hartspier slapper en kan het bloed niet meer goed rondgepompt worden. Het middel zou ervoor zorgen dat het bloed beter wordt rondgepompt. Daardoor wordt het uithoudingsvermogen verbeterd. Op de website van de Letse farmaceutische fabrikant Grindeks staat dat meldonium het inspanningsvermogen en de hersenfunctie van hartpatiënten én van gezonde mensen verbetert. Of het medicijn werkt voor mensen zonder hartklachten, is niet bekend. Daar is nooit onderzoek naar gedaan. Daarom wordt het middel binnen de EU en de Verenigde Staten niet voorgeschreven.

Waarom is het verboden?
Verdacht was de stof al een tijd. Sinds vorig jaar stond meldonium op de lijst van wereldantidopingagentschap WADA bij de stoffen die onderzocht moesten worden. Het middel werd in 2015 veelvuldig aangetroffen in bloedtesten van atleten - bij sporters uit Rusland zelfs bij 17 procent, wereldwijd bij 2.2 procent - en werd daarom vanaf dit jaar verboden. "Als een middel in theorie prestatiebevorderend zou kunnen werken, wordt het op de dopinglijst gezet", aldus Herman Ram, directeur van de Nederlandse dopingautoriteit. "Er zijn signalen dat het een positief effect heeft voor prestaties, maar de werking ervan hoeft niet bewezen te zijn om iets te verbieden. Het duurt soms jaren voordat je zoiets hebt onderzocht en dan zouden atleten er al die tijd misbruik van hebben kunnen maken."

De productie van meldonium in een laboratorium in Riga. Beeld epa
De productie van meldonium in een laboratorium in Riga.Beeld epa

Waarom nam Sjarapova het middel?
De 28-jarige Russin noemt een tekort aan magnesium, aanleg voor diabetes en griep die steeds terug kwam, als de reden om de supplementen in 2006 aan haar voeding toe te voegen. In Oost-Europa wordt het volgens Ram veelvuldig voorgeschreven voor allerlei gezondheidsklachten, ook voor problemen die weinig met hartfalen te maken hebben. Als een soort paracetamol. Ram: "Er zijn wel meer middelen die voor het één worden gemaakt en voor iets anders worden gebruikt. Meldonium is een soort 'off label' medicijn waarvan gedacht wordt dat het voor veel kwaaltjes helpt." Wetenschappelijk bewijs dat het voor gezonde mensen werkt, is er dus niet. Maar dat maakt voor de sporters die nu het gebruiken volgens Ram weinig uit. "Ze gaan af op wat anderen hun influisteren of wat ze op internet lezen."

Wordt het in Nederland ook gebruikt?
Ongetwijfeld, zegt Ram, die verwacht dat er binnenkort nog veel meer positieve testen op meldonium bekend worden. Sjarapova komt uit Rusland maar woont sinds jonge leeftijd in Amerika en gebruikt het dus ook. "De jaren dat we dachten dat onze jongens en meisjes niets namen, zijn voorbij. Het zou naïef zijn om te denken dat het hier niet gebeurt. Nederland is geen eiland." Artsen schrijven het middel hier niet voor, maar het is makkelijk via internet te bestellen. Er gaan geruchten dat meldonium het nieuwe EPO is, maar dat lijkt Ram niet waarschijnlijk. "Bij EPO zag je op veel grotere schaal een verschil in de sportprestatie. Dat blijft bij meldonium lastig te bewijzen."

Pavel Koelizjnikov, de wereldkampioen sprint van dit jaar. Beeld ANP
Pavel Koelizjnikov, de wereldkampioen sprint van dit jaar.Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden