Meisjesachtige jongens, jongensachtige meisjes

’Jongens en meisjes’, expositie in het Nationaal Onderwijsmuseum Rotterdam, t/m 3/1. Het boek is te koop in de boekhandel. Prijs 35 euro. Info: www.onderwijsmuseum.nl

Annie van Gemert fotografeerde tussen 2003 en 2009 dertig jongensachtige meisjes en meisjesachtige jongens in verschillende fasen van hun ontwikkeling. Met als resultaat een fotoboek en een tentoonstelling in het Nationaal Onderwijsmuseum. De portret-reeksen in de expositie laten de groeiprocessen zien van de jongens en meisjes, die rond hun puberteit meestal een radicale gedaanteverandering doormaken.

Het jongensmeisje met kortgeknipt haar en een spijkershort verandert in een tienermeisje met lange lokken en geloken ogen. Het schattige ’meisje’ met blonde krulletjes is vijf jaar later een jongen met piercing in het oor en tekening van een pistool op zijn T-shirt. De fotografe schudt het verwachtingspatroon van de kijker stevig door elkaar: is het een jongen of een meisje?

Sommige meisjes haten barbies en spelen liever voetbal op een modderig veld. En sommige jongetjes willen net als hun buurmeisje in een mooie jurk naar de crèche, zo blijkt uit de persoonlijke verhalen van de jongeren die in het boek terugblikken op hun jeugd. In een serie interviews met Marijke Libert zijn ze daarover verrassend open.

Al presenteren de schrijfster en fotografe hen als zelfbewuste kinderen die ’gewoon zichzelf zijn’, in werkelijkheid valt het niet altijd mee om op het andere geslacht te lijken. Zo leuk is het immers niet als de verkoper in een winkel ’jongeman’ zegt tegen een meisje, dat zich dan pas bewust wordt van het feit dat ze er niet meisjesachtig uitziet. Sommige foto’s portretteren dan ook kinderen die eerder ontheemd en in de war lijken dan eigenzinnig.

In die zin wrikt het een beetje: wat voor volwassenen een keuze lijkt om rollenpatronen te doorbreken, ervaren de kinderen in hun terugblik eerder als gênant. „Op mijn jongensachtige uiterlijk werd ik de hele tijd aangesproken. Ik reageerde amper, maar vond het vervelend”, zegt één van de meisjes.

De foto’s zijn verrassend, verwarrend en raadselachtig en werken sterk op de fantasie van de kijker. De interviews laten zien welke realiteit er schuilgaat achter de portretten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden