Megategenvaller zet coalitie onder druk

De financiële tegenvaller van 20 miljard euro stelt de hechtheid van de coalitie op de proef. Forse bezuinigingen zijn onvermijdelijk.

„Het kabinet is goed op weg om een begrotingsoverschot van 1 procent in 2011 te bereiken. De plannen uit het coalitieakkoord kunnen onverkort worden voortgezet”, aldus de Miljoenennota die in september vorig jaar werd gepubliceerd. Wie het nu terugleest, voelt zich een archeoloog die voor het eerst de Dode Zee-rollen onder ogen krijgt: het zijn teksten uit een compleet andere, voorbije wereld.

Terwijl het kabinet in september nog schreef dat Nederland in staat was ’de gevolgen van de economische groeivertraging goed op te vangen’, verkeerde het land feitelijk al in een recessie, blijkt uit gisteren door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gepubliceerde cijfers. De economische crisis heeft inmiddels ook de Trêveszaal bereikt, waar iedere vrijdag de ministers vergaderen.

Die ministers zijn al lang niet meer ’goed op weg’ naar een begrotingsoverschot van 1 procent in 2011. En van het ’onverkort’ voortzetten van de plannen uit het coalitieakkoord zal evenmin sprake kunnen zijn. Er dienen zich forse financiële tegenvallers aan. Werkloosheidsuitgaven gaan oplopen, belasting- en aardgasinkomsten vallen terug. Als het kabinet vasthoudt aan de eigen begrotingsregels – maatregelen nemen bij een overheidstekort van 2 procent – dan moet het een tegenvaller van 20 miljard euro opvangen met bezuinigingen en/of lastenverhogingen.

„Een crisis zou de bevolking nu niet accepteren”, zei PvdA-leider en minister van financiën Bos gisteren na de ministerraadvergadering. Maar feit is dat de omvang van het probleem de coalitie zwaar onder druk zet. Het begint al met de vraag óf er voor 20 miljard moet worden bezuinigd.

PvdA en ChristenUnie willen, net als Bos en premier Balkenende, de teugels een beetje laten vieren. Als het tekort (tijdelijk) wat hoger mag uitvallen dan 2 procent, kunnen de bezuinigingen iets bescheidener zijn. Maar daar wil de CDA-fractie vooralsnog niets van weten. „Afspraken zijn er ook voor slechte tijden”, onderstrepen de christen-democraten keer op keer.

Zelfs als het CDA op dit punt toegeeft, staat het kabinet nog steeds voor de puzzel hoe de economie een duw in de goede richting te geven, niet te veel onbetaalde rekeningen achter te laten voor toekomstige generaties en de uitgaven niet uit de hand te laten lopen. Vrijwel zeker komt de geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd in beeld. En forse bezuinigingen zijn onvermijdelijk, beseffen de coalitiepartners.

De vraag waar die bezuinigingen moeten neerslaan, zal nog een lastige discussie opleveren. Alle drie de fracties hebben hun heilige huisjes. Voor het CDA is dat de hypotheekrenteaftrek. De ChristenUnie staat pal voor de ’aanrechtsubsidie’, belastingvoordeel voor gezinnen met één kostwinner. De PvdA zal tot het uiterste willen voorkomen dat er wordt gesneden in de sociale zekerheid. De komende discussie zal uitwijzen hoe hecht de coalitie werkelijk is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden