Megaproject wil maar niet van de grond komen

Het had het enige natuurreservaat ter wereld moeten worden waar je 's ochtends kunt duiken bij koraalriffen, om na een lunch van krakend verse garnalen meteen op zoek te gaan naar olifanten, leeuwen en ander wild.

En dat in een ongerept Mozambikaans gebied met een uitzonderlijke biodiversiteit: meren, rivieren, moerassen, duinen, savanne, zandbossen en duizenden vreemde plantensoorten.

Vier jaar na de aankondiging van dit megaproject voor eco-toerisme is er echter nog niets gebeurd in het zuiden van Mozambique. Door de overstromingen begin dit jaar, komen nu nog minder toeristen naar Mozambique dan normaal, terwijl het potentiële vakantieparadijs juist smacht naar harde toeristendollars.

De ontwikkeling van het natuurreservaat tussen de hoofdstad Maputo en de Zuid-Afrikaanse provincie Kwazulu-Natal ligt volledig stil. Met een gewone auto kun je er niet in, en er is slechts een enkel primitief kampeerterrein.

Toch waren maar weinigen rouwig om de dood vorig jaar van de Amerikaanse multimiljonair James Ulysses Blanchard III, de motor achter het plan. Van meet af aan was zijn project omstreden. Niemand kon begrijpen waarom de Mozambikaanse regering in 1996 deze concessie juist aan hem toewees, aangezien de anti-communistische Texaan tijdens de burgeroorlog de rebellenbeweging Renamo in Mozambique had gesteund.

Mede door zijn toedoen waren in het zuiden de grootste wreedheden begaan, lag het gebied vol landmijnen en was de bevolking weggevlucht. Wild was er ook nauwelijks meer, dat is tijdens de oorlog gestroopt, opgegeten of omgekomen door landmijnen.

Volgens geruchten kwam het door Blanchards rol in het vredesproces dat hij van de (voorheen marxistische) Frelimo-regering toestemming kreeg. Bovendien beloofde hij veel geld: 800 miljoen dollar, die hij bij investeerders zou lospeuteren.

Van dat geld zouden nieuwe wilde dieren worden aangekocht, vijfsterrenhotels en luxe bush-lodges worden gebouwd, drijvende casino's en een milieuvriendelijke stoomtrein om de ecotoeristen te vervoeren.

Er kwam echter weinig van terecht. ,,We hebben wat kudu's en waterbokken losgelaten, en er zijn een paar hekken gebouwd'', zegt Richard Fair. Hij was door Blanchard aangesteld om stropers te bestrijden, maar tekende zijn eigen vonnis toen hij ontdekte dat de Mozambikaanse hoofdopzichter zich schuldig maakte aan stropen, en diefstal van 40000 dollar en een speedboot.

,,De opzichter had bescherming van hogerhand, waardoor ik zelf werd ontslagen'', aldus Richard, die van plan was om in het gebied een tentenkamp te beginnen.

Na Blanchards dood vroeg diens bedrijf vijf miljoen dollar voor de gedane investeringen: een belachelijk hoog bedrag. Desalniettemin was er belangstelling, uit een hoek die meer vertrouwen wekte dan de Texaan.

Maurice Strong, adviseur van Wereldbankpresident James Wolfensohn en VN-secretaris-generaal Kofi Annan, kwam samen met zijn vrienden Ted Turner (CNN-baas) en filmster Jane Fonda naar Mozambique om poolshoogte te nemen. Volgens geruchten zouden ze een bod hebben gedaan, maar reageerden Blanchards advocaten daar niet op. Kort daarna, in november vorig jaar, trok de Mozambikaanse regering de concessie in.

Sindsdien is alles onduidelijk. Naast het plan voor eco-toerisme, is er tot ontsteltenis van natuurbeschermers nu ook een Zuid-Afrikaans/Mozambikaans plan om in het uiterste zuiden een nieuwe haven te bouwen voor ruim een miljard gulden. Via een nieuwe treinspoor zou onder andere steenkool uit Zuid-Afrika naar Port Dobela worden vervoerd.

Volgens Richard Fair is het ondenkbaar dat deze haven doorgaat, aangezien zuid-Mozambique door de VN is aangewezen als een van de 200 gebieden met de grootste biodiversiteit ter wereld.

Zijn droom is dat er een grensoverschrijdend wildpark komt, een nieuw populair fenomeen in Zuidelijk Afrika. Eerder dit jaar werd zo'n park geopend op de grens van Botswana en Zuid-Afrika. Bovendien heeft hij uit betrouwbare bronnen begrepen dat Strong (die secretaris-generaal was van de VN-top in Rio in 1992) nog in de race is, evenals de familie Heinz van de ketchup.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden