Meesterlijk misleidster vocht met propaganda tegen de Japanners

Nog voordat ze van list en bedrog haar beroep maakte in de oorlog tegen Japan, had ze al de neiging de werkelijkheid naar haar hand te zetten. Toen de Japanners de Amerikaanse basis Pearl Harbor in Hawaï bombardeerden kort voor Kerstmis 1941, was Betty Peet daar los-vast correspondent voor een groep lokale kranten in de VS. Gewoonlijk schreef ze over vrouwenzaken, maar na de verwoestende aanval trok ze er meteen op uit met een fotograaf.

Al gauw troffen ze in Honolulu een jongetje aan bij een gebombardeerde markt. Het kind zat te glunderen te midden van een hoop gevallen kerstversiering. Betty kneep de jongen zo hard in zijn vel dat hij begon te huilen. De foto haalde het tijdschrift Life.

Een jaar later, toen ze als verslaggever in Washington DC werkte, werd ze benaderd om te werken voor het Office of Strategic Services, voorloper van de geheime dienst CIA. Wat ze moest doen, kreeg ze niet te horen; wel dat het interessanter zou zijn dan haar journalistieke werk en dat ze veel zou reizen. Na een opleiding, waarin ze ook leerde schieten en granaatwerpen, kwam ze terecht bij de afdeling Moreel Operaties, ofwel zwarte propaganda die de mentale veerkracht van vijandelijke militairen moest ondermijnen. Dat mocht ze aan niemand vertellen. Pas een jaar of tien geleden werd haar geheimhoudingsplicht opgeheven.

Elizabeth had Japans geleerd op school in Hawaï, waar ze was opgegroeid als kind van twee Amerikaanse journalisten. Dus werd ze ingezet tegen de keizerlijke strijdkrachten. In Burma waren een stuk of honderd briefkaarten onderschept die Japanse militairen naar huis hadden gestuurd. Ze waren geschreven met potlood, dus makkelijk te veranderen. In plaats van 'Lieve moeder, we hebben het goed hier en we gaan de oorlog winnen' schreef ze 'Lieve moeder, we lijden honger en niemand steunt ons. Wat doet de keizer ons aan?'

Ze schreef ook pamfletten over het leed van de Japanners in eigen land, die werden gedropt achter de Japanse linies. De vrouwen in Japan zouden zo onthutst zijn over de Amerikaanse bombardementen dat ze geen kinderen meer konden krijgen.

Heel trots was ze op een vervalsing van keizerlijke instructies aan de troepen. De geallieerden waren beducht voor de Japanners die zich liever doodvochten voor hun goddelijke keizer dan dat ze zich overgaven. Een Japanse koerier werd door een Burmees overvallen en gedood. In zijn tas stopten ze een bericht namens keizer Hirohito dat de militairen zich mochten overgeven als ze in een benarde situatie zaten; de keizer zou hen vergeven. Het werkte: ineens begonnen Japanners zich gewonnen te geven.

Betty werkte ook in China, waar ze eens een explosief dat er uitzag als een brok steenkool, aan een Chinese OSS-spion leverde. Toen een trein vol Japanse militairen een brug passeerde, gooide de Chinees het explosief in de locomotief en sprong de trein uit voordat die in de diepte stortte. Later dacht Betty daaraan met gemengde gevoelens terug. Was zij verantwoordelijk geweest voor al die doden? Ze verzoende zich met de gedachte dat de OSS-acties de oorlog hadden bekort en dus levens hadden gespaard.

Voor een van haar laatste listen gebruikte ze een Chinese waarzegger wiens radioprogramma veel werd beluisterd door Japanse militairen. Ze wilde hem informatie geven over iets vreselijks dat Japan te wachten stond. Een alles verwoestende aardbeving of een tsunami of allebei? Uiteindelijk besloot ze de catastrofe niet bij naam te noemen, maar het vaag te houden: iets dat zo gruwelijk was dat het een deel van Japan zou vernietigen.

Kort daarna gooide Amerika de eerste atoombom op Hiroshima. Betty had dat niet kunnen weten. Het was toeval.

Na de Japanse capitulatie werd de OSS opgeheven. Terug in de Verenigde Staten schreef Betty met enige weerzin artikelen over mode. Maar zodra ze de kans kreeg, ging ze bij de opvolger van de OSS, de CIA, werken. Over wat ze daar heeft gedaan, heeft ze altijd plichtsgetrouw gezwegen. Wel schreef ze, onder de naam van haar derde echtgenoot McIntosh, een boek over de duizenden vrouwen die in oorlogstijd voor OSS hebben gewerkt. De meesten deden ondersteunend werk. Maar enkele tientallen excelleerden zoals zij in misleiding.

Elizabeth Peet McIntosh werd op 1 maart 1915 geboren in Washington DC. Ze stierf op 8 juni 2015 in Lake Ridge, Virginia.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden