Meester of slaaf

Waarom, schreef Willem Frederik Hermans in 1983, wil het publiek zo nodig weten waarom een schrijver schrijft en vraagt het zich niet af waarom een wielrenner heel Frankrijk rondrijdt op een fiets, terwijl dat land toch over een dicht spoorwegnet beschikt? Dat was een goeie vraag van Hermans. Ik heb er lang over nagedacht, maar kwam er niet uit.

Totdat er deze zomer een boek verscheen waarin beide vragen in één klap werden opgelost. 'Van Santander naar Santander' heet het en de schrijver is ook fietser, Peter Winnen. Ongevraagd maar in wilskrachtige stijl laat Winnen het publiek mooi zien waarom een renner de trein niet pakt als hij de Ronde van Frankrijk 'moet' rijden. Hiermee is het eerste probleem van Hermans opgelost: Een renner kiest niet voor de Tour. Hij prefereert het openbaar vervoer, maar wordt gewoon door zijn ploegleider gesommeerd heel Frankrijk door te fietsen (Zie blz. 80). Leuk is anders. Wat ooit als hobby of als droom begon, loopt uit in een opdracht. En ook al 'smaakt ze als een brok Gruyère', je voert haar uit. Met schrijven is het niet anders. Ook dat doe je omdat je het ooit spannend vond en er nu geen weg meer terug is. Voor hij uit de gratie viel in 1934 zei Michail Boelgakov het in een brief aan Stalin zo: "Er bestaat niet zoiets als een schrijver die stilvalt. Als hij stilvalt, betekent het dat hij nooit een echte schrijver was. Want zou een echte schrijver stilvallen, dan zou hij vergaan".

U leest het goed: vergaan. En u begrijpt, we passeren hier de grenzen van de passie en de obsessie, ja misschien die van de godsdienst zelfs. En zo sta ik plotseling als een vreemdeling in een land van toewijding en overgave. Net een woestijn. Ja nu pas weet ik, een tochtje maakt nog geen renner, een stukje geen schrijver. Ik blader wat in Achterberg, scharrel, hark de tuin wat aan, het lijkt wel vrije tijd. Hoe anders was dat voor de dichter zelf, voor wie leven en schrijven wel geheel als opdracht en als teken samenvielen:

Met dit gedicht vervalt het vorige.

Ik blijf mijn eigen onderhorige.

Totdat in 't einde blijken zal,

Wie meester is, en wie vazal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden