Meeste Malinezen begrijpen niets van extremisten

Imam Bah: Westen vaak op foute spoor Imam Dicko: Roer moet helemaal om

"Wij zijn heel gelovige moslims maar dragen ook een amulet in onze broekzak", vertelt Ibrahim Cissé. "Ik bid vijf keer per dag, niet altijd als de imam roept. Allah zit vast niet met een stopwatch op ons gebed te wachten".

De jongeman komt uit Djenné, beroemd vanwege de eeuwenoude moskee van leem. Zijn relaxte houding staat symbool voor die van de meeste Malinezen. "Ik begrijp niets van die extremisten die het noorden van ons land bezetten. Ze willen van ons gelovige moslims maken terwijl we dat allang zijn".

Het straatbeeld in Mali voldoet ook niet aan het stereotype van een islamitisch land. Ongesluierde vrouwen rijden op brommertjes en vertonen iets meer been dan alleen de enkel. Ze omarmen mannelijke kennissen op straat. In moskeeën bidden vrouwen en mannen gezamenlijk. Mali heeft een seculiere staatsvorm en een bevolking die de soefistroming aanhangt, een uiterst tolerante vorm van islam.

Moslims en christenen in Afrika hebben hun religie altijd makkelijk gecombineerd met tradities als voorouderverering, geloof in geesten en raadplegen van medicijnmannen. In het legendarische Timboektoe, de Malinese stad van de 333 heiligen, hebben de extremisten graftombes vernield. Maar het soefisme laat het aanbidden van heiligen gewoon toe.

"Wij Malinezen zijn aanhangers van een vreedzame islam. Dat is het authentieke geloof. Tenslotte is Timboektoe de bakermat van de islam", meent Mohamed Macki Bah, voorzitter van de Unie van jonge imams in Mali. "De extremisten beschikken over veel geld en wapens. Het zijn ordinaire smokkelaars en kidnappers. Dat heeft niets met godsdienst te maken".

Hij vindt dat bevrijding van de steden in het noorden onvoldoende is. Volgens hem moeten de radicaal islamitische rebellen van het continent worden verjaagd. Zo niet, waarschuwt hij, dan blijft het gevaar van radicalisering niet alleen voor Mali bestaan maar ook voor de regio en zelfs voor Europa.

Imam Bah vindt dat het Westen vaak op het verkeerde spoor zit bij het bestrijden van de extremistische islam: "De Westerse wereld is het beste maatje met landen waar het strenge salafisme vandaan komt, zoals Saoedi-Arabië en Katar. Dat is onbegrijpelijk!"

Het salafisme van de djihadisten is verwant aan het wahabisme dat vooral aanhang heeft in Saoedi-Arabië. Het krijgt de laatste jaren steeds meer voet aan de grond in Afrika. Saoedi-Arabië bouwt veel moskeeën in Afrika. De arme bewoners zijn er blij mee en hebben in eerste instantie niet door dat dat een radicalisering inhoudt. Talloze Afrikaanse imams doen hun religieuze studies in het Arabische land, waar zij eveneens radicaliseren.

Een van hen is imam Mahmoud Dicko, voorzitter van de Malinese hoge raad voor islam. Hij werd tijdens zijn studie in Saoedi-Arabië een wahabist maar spreekt die ideologie in Mali enigszins tegen. "We moeten naar een progressieve vorm van islam zoals in Turkije bestaat. Malinezen zijn tolerant, het zijn de buitenlanders die radicaal zijn", zegt hij.

Dicko roept wantrouwen op omdat hij zich streng uit in zijn eigen wahabistische moskee in de hoofdstad Bamako. Ook maakte de imam zich verdacht toen hij in augustus naar het stadje Gao vertrok om daar met islamitische extremisten te onderhandelen over de vrijlating van Malinese soldaten.

Waarnemers wijzen op de radicale religieuze elementen in het onbezette Zuid-Mali die van binnenuit proberen een gepolitiseerde islam van de grond te krijgen. Imam Dicko steekt zijn politieke ambities niet onder stoelen of banken. Hij beschuldigt politieke leiders van zwak bestuur en corruptie. Het roer moet volgens hem helemaal om: "Wij religieuze leiders spelen een belangrijke rol. Er wordt hier naar geestelijken geluisterd. Om een herhaling van de gebeurtenissen van het afgelopen jaar te voorkomen, is een verandering van denken nodig. Dat is precies een taak voor ons."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden